de kwestiepeter de waard

Is economische duurzaamheid nu prioriteit Shell?

Peter de Waard artikel ColumnBeeld .

Hij is zelf niet meer de beste klant van zijn eigen concern. Shell-topman Ben van Beurden heeft door de lockdown zijn eigen ecologische voetafdruk noodgedwongen tot een minimum moeten terugbrengen. Sinds januari heeft de 62-jarige ceo niet meer gevlogen en is hij nog maar twee keer op kantoor in Den Haag geweest.

Het virtueel besturen van een mondiaal concern vond hij in het begin hoogst vermoeiend – ‘ik werkte tot acht uur en ging om negen uur naar bed’, zo vertelde hij afgelopen weekeinde in Het Financieele Dagblad – maar nu denkt hij dat management op afstand in sommige gevallen zelfs beter is.

Tussen het aanzetten van zijn eigen koffiezetapparaat en een wandeling met de hond besloot hij, zo zou kunnen worden vermoed, tot de historische stap om het dividend te verlagen. Vorige week trok hij aan de keukentafel nog eens 20 miljard dollar af van de waarde van Shells olie- en gasbezittingen.

De geplande investeringen worden met 10 miljard dollar verlaagd, want Shell verkeert in de hoek waar de klappen vallen, net zoals andere olieconcerns. De seven sisters die volgens de complottheorieën van toen ooit over de wereld regeerden, zijn nu qua beurswaarde samen net zo veel waard als Apple.

De vraag naar olie en gas is gekelderd doordat de mobiliteit is gedaald en ook minder wordt geïnvesteerd. Daarnaast zijn burgers stapje voor stapje aan het overschakelen naar duurzame energiebronnen.

Van Beurden bestuurt nu energiezuinig, maar Shell is zelf nog niet toe aan de grote omslag. Op de vraag waarom het concern maar 2,3 miljard van de 89 miljard dollar aan investeringen in nieuwe energie had gestoken, antwoordde hij vinnig: ‘We kunnen niet opeens stoppen met benzine en alleen nog maar elektriciteit gaan verkopen als daar geen vraag naar is.’

Van Beurden wil best pionieren met duurzaamheid, maar bij wijze van experiment, en niet op heel grote schaal. De aandeelhouders – en dat zijn via onze pensioenfondsen ook u en ik – willen in zijn ogen niet dat eindeloos miljarden worden afgeschreven om maar aan de maatschappelijke plicht te voldoen. ‘We kunnen onszelf niet anti-economisch inrichten. Dat mandaat hebben we niet.’ Bij Shell is er maar een duurzaamheid die telt: de economische duurzaamheid.

Daarbij is het beter toeven in de Angelsaksische leunstoel dan op de Rijnlandse evenwichtsbalk. Het belang van de aandeelhouders (Angelsaksisch model) moet weer voorop staan in plaats van dat die nevengeschikt is aan die van andere maatschappelijke groepen (Rijnlands model). In navolging van Unilever wil Shell mogelijk het hoofdkantoor gaan concentreren in Londen, ongeacht het feit dat eind dit jaar het Verenigd Koninkrijk zich mogelijk met een harde Brexit zal isoleren.

Van Beurden kan uit zijn eigen ecologische voetafdruk concluderen dat de maatschappij verandert, maar gokt toch dat hij zelf weer zijn eigen beste klant wordt.

Shell en Unilever zijn afgelopen eeuw de machtigste bedrijven van Nederland en de mondiale paradepaardjes geweest. Maar onder de Union Jack is duurzaamheid beter te pruimen dan onder rood-wit-blauw.

Meer over