OpinieKlimaatpanel

Is de klimaattop in Glasgow zinloos? ‘Linksom of rechtsom, groene energie moet goedkoper worden’

Op 31 oktober zijn wereldleiders in Glasgow bijeen voor een mondiale klimaatconferentie. De aarde warmt op, de CO2-uitstoot daalt niet en de zeespiegel stijgt. Er moet niet worden gepraat, maar gehandeld, klinkt het. Dat was al zo sinds Parijs, in 2015. Hoeveel zin heeft deze mondiale klimaatconferentie? Een panel met vijf deskundigen reageert.

Bosbranden op het Griekse eiland Evia, 8 augustus, 2021.  Beeld AFP
Bosbranden op het Griekse eiland Evia, 8 augustus, 2021.Beeld AFP

Bjorn Lomborg, Deens politicoloog en toonaangevend klimaatcriticus:

‘Klimaattoppen halen weinig uit. Het is beter dan niets doen, maar het is een zeer inefficiënte manier om klimaatverandering te bestrijden. Sinds Parijs is er amper iets bereikt. Zelfs de VN erkenden in een rapport in 2019 dat de uitstoot van broeikasgassen sinds 2010 mondiaal niet is afgenomen. Sommige landen, zoals Nederland, stoten nationaal minder uit, maar elders nam de uitstoot juist toe.

‘We vragen op klimaatconferenties aan tal van landen zich te committeren aan plannen die ze niet kunnen betalen. Het argument is dan het gemeenschappelijk belang. Dat werkt niet. Dan gaan regeringsleiders dingen beloven die ze niet kunnen waarmaken. Doordat we ons al jaren bezighouden met het maken van afspraken op internationale conferenties, negeren we de beste manier om klimaatverandering te bestrijden: massaal investeren in de ontwikkeling van nieuwe, groene technologieën. Het een hoeft het ander niet uit te sluiten, maar de praktijk leert dat innovatie lijdt onder de focus op vage, nationale plannen.

‘Zo werd in Parijs de Mission Innovation getekend, door Obama en twintig andere wereldleiders. Doel: de 15 miljard dollar, die toen jaarlijks in groene energie werd geïnvesteerd, per 20202 verdubbelen. Vorig jaar was een schamele 20 miljard dollar geïnvesteerd. Er is 100 miljard nodig om alle mogelijkheden die we nu hebben, door te ontwikkelen.

‘Want innovatie is dé manier om de crisis af te wenden. Windenergie, zonne-energie, waterstof of iets anders, linksom of rechtsom moeten we bewerkstelligen dat groene energie goedkoper wordt. Niet gokken op één ontwikkeling, maar in alles investeren.’

Heleen de Coninck, hoogleraar innovatie en klimaat, TU Eindhoven:

‘Klimaattoppen zijn cruciaal. Veel mensen zien over het hoofd dat we in actie komen juist dankzij het momentum dat het Parijs-akkoord in gang heeft gezet. Bovendien is een top belangrijk om aandacht en bereidheid voor het tegengaan van klimaatverandering vast te houden.

‘Alle landen leveren nu, zes jaar na het Parijs-akkoord, nieuwe plannen in. Hoe gaan ze de doelen halen, en welke doelen? Van sommige landen, zoals Indonesië, Australië en Rusland, landen met een flinke kolenproductie, weten we dat ze niet genoeg doen. Ze hebben slappe doelstellingen geformuleerd en in het geval van Indonesië zelfs geen update van de plannen ingeleverd. Op zo’n top worden ze daar op aangesproken. Bovendien kun je met internationale druk en financiële steun landen motiveren; dat organiseer je juist op zo’n top.

‘De urgentie is groter dan ooit. In augustus verscheen het IPCC-rapport dat meldde dat we nu al kampen met 1,1 graden opwarming. En de gevolgen worden duidelijk: dit jaar kostten overstromingen in een goed georganiseerd land als Duitsland 180 mensen het leven, de hittegolf in Canada deed wetenschappers versteld staan, wereldwijd was er een toename van extreem weer en de dreiging van een forse zeespiegelstijging neemt ook toe. En dit is pas het begin. Glasgow komt op een cruciaal moment.’

Herman Russchenberg, directeur klimaatinstituut TU Delft:

‘China speelt duidelijk een geopolitiek machtsspel. Eerst zouden ze niet komen, daarna wel, maar ze sturen een lagere afgezant. Xi Jinping schittert door afwezigheid, terwijl anderen landen wel de hoogste vertegenwoordigers afvaardigen. Dat geeft aan dat het klimaat voor China geen prioriteit heeft.

‘Het land kondigde eerder aan voor 2060 te streven naar een energieverbruik waarbij nog 20 procent van de energiebronnen fossiel is. Dat is een fikse tegenvaller. Het eerlijke verhaal is wel dat veel uitstoot voortkomt uit productie die is bestemd voor de westerse markt, voor producten die wij kopen.

‘De lakse houding van China kan op een top consequenties krijgen. Leiders kunnen beslissen dat er importheffingen worden opgelegd aan een land dat zich niet committeert aan klimaatafspraken. Op zo’n top kan op Europees niveau een antwoord worden geformuleerd.’

Boyan Slat, oprichter van The Ocean Cleanup:

‘Het is een misverstand te denken dat dat aan overheden is om het klimaatprobleem op te lossen: de oplossingen moeten van technologie komen. Over nieuwe technologie zijn de opvattingen ook ook minder gepolariseerd dan over klimaatverandering. Daardoor is het makkelijker er de handen voor op elkaar te krijgen en om mensen te verenigen.

‘Overheden zijn machtig als faciliteerder en financierder. Ze kunnen een belangrijke rol spelen door ontwikkeling en onderzoek te versnellen. En daarnaast kunnen overheden de spelregels zo maken dat het duurder wordt om te vervuilen – en goedkoper om nieuwe technologieën te gebruiken. Denk aan innovatie van elektrische auto’s, nieuwe landbouwtechnieken, synthetische brandstoffen voor scheep- en luchtvaart en schone manieren om staal en aluminium te produceren. Er ligt al zo veel op de tekentafel, er moet worden opgeschaald en bekostigd. Die rol kunnen overheden spelen.

‘Maar we moeten zeker niet alle hoop vestigen op staatshoofden en politici op deze top, daar komt de doorbraak niet vandaan.’

Coby van der Linde, directeur Clingendael Internationaal Energieprogramma:

‘Je moet altijd blijven praten, dan kun je landen aan hun afspraken houden, aanspreken op hun plannen en eventueel confronteren met falend beleid. Niet praten helpt nooit.

‘In Glasgow zouden we als eerste moeten veiligstellen dat we een gemeenschappelijke, mondiaal erkende methode afspreken waarmee we de nationale uitstoot kunnen meten. Dan wordt die beter controleerbaar. Nu hanteert ieder land nog een eigen rekenmethode, die niemand controleert. Idealiter komt er ook een onafhankelijke organisatie die deze taak op zich neemt. Nu zijn er zo veel technieken, rekenmodellen en plannen, dat de discussie erdoor vertroebelt. Dat helpt niet.

‘Tweede agendapunt: er moet financiële hulp komen voor ontwikkelingslanden, opdat zij de transitie kunnen bekostigen. Want we hebben hen ook nodig. De bestrijding van klimaatverandering slaagt alleen bij samenwerking en die vereiste collectiviteit is enkel te bereiken aan internationale tafels op ­klimaatconferenties.’

Meer over