lezersbrievenzaterdag 1 mei

Ingezonden brieven: Economische groei is niet zaligmakend

De ingezonden lezersbrieven van zaterdag 1 mei

Studenten van de  Ayi Universiteit in Beijing (China) oefenen met babypoppen tijdens een cursus voor thuishulp.  Beeld Reuters
Studenten van de Ayi Universiteit in Beijing (China) oefenen met babypoppen tijdens een cursus voor thuishulp.Beeld Reuters

Brief van de dag: economische groei

In China krijgen vrouwen gemiddeld 1,6 kinderen, terwijl 2,1 kinderen nodig zijn om een bevolking op peil te houden. Daarnaast vergrijst de bevolking van China. Een krimpende en vergrijzende bevolking zal minder consumeren, waardoor de mondiale economische groei zal worden afgeremd.

Helaas worden krimp en minder consumptie bijna altijd als problemen gezien. En dat terwijl groei van de bevolking en een toenemende consumptie juist de belangrijkste oorzaken zijn van veel problemen. Klimaatverandering, ontbossing, uitsterven van diersoorten, bodemerosie, uitputting, luchtvervuiling, epidemieën, watertekort, verkeerscongestie en bijvoorbeeld woningnood hebben als oorzaak dat er erg veel mensen zijn op aarde en ze veel consumeren.

Krimp van de bevolking kan op regionaal niveau een probleem zijn. Maar op nationale en mondiale schaal is het goed wanneer er minder mensen komen. ­Nederland heeft een vruchtbaarheids­cijfer van ongeveer 1,7. Als dat zo blijft zal ons land op termijn ook minder inwoners krijgen, tenzij de bevolking op peil blijft door immigratie.

Ik hoop dat er in de toekomst politici zijn die een afnemende bevolking verwelkomen. Politici die met oplossingen komen voor de problemen die de krimp ook zal geven. Politici met een visie waarin geaccepteerd wordt dat economische groei niet zaligmakend is.

Alwin Baart, Middelburg

BV Nederland

Het kabinet wil Nederland als een bedrijf besturen. En onder aanvoering van Mark Rutte is het woordje visie (dus lange-termijn-denken) een vies woord.

‘Een bedrijf is géén democratie!’, zo heb ik mijn gehele werkzame leven moeten horen. De directie neemt de ­besluiten. De directie omringt zich met kader dat het – omwille van het eigen hachje – zo min mogelijk oneens is met de directie. Daaronder zitten de werk­nemers. Zij hebben niets te vertellen, aan hen moeten de besluiten slechts worden ‘verkocht’.

Het kabinet ziet zichzelf als directie. Met regeerakkoorden wordt de Tweede Kamer gedwongen tot het spelen van de rol van meewerkend kader, op straffe van ‘functie elders’. Het volk, dat zijn de medewerkers, aan wie elke boodschap zo gunstig mogelijk wordt verkocht. Zie de bekende notulen.

Het niet hebben van een visie leidt ­ertoe dat de regering vooral werkt aan korte-termijn financieel voordeel. Ooit was de democratie Nederland een gidsland. De BV Nederland daarentegen bungelt achteraan op beleidsterreinen die een visie nodig hebben, zoals klimaat, Europa, onderwijs, arbeidsmarkt, huisvesting, landbouw, natuurbescherming.

Het feit dat betrokken partijen toch steeds weer worden herkozen, kun je zien als democratie. Maar persoonlijk denk ik dat de minimalistische boodschap steeds weer verrot goed wordt verkocht.

Aart den Hoed, Rotterdam

Tegenspraak

Helaas is de trend dat het Kabinet steeds meer verzwijgt voor de Tweede Kamer om tegenmacht/tegenspraak te voorkomen geen unicum.

Waarom zouden anders zoveel klokkenluiders ‘vermorzeld’ worden onder de wielen van (groot)bedrijven of instanties? Waarom wordt een kritische docent van een ROC die intern geen gehoor krijgt en daarover vervolgens maar een boek schrijft, ontslagen? Waarom worden medewerkers die kritische vragen stellen in welke organisatie dan ook ‘lastpakken’ gevonden? Waarom omringen ceo’s en Raden van Commissarissen zich eigenlijk alleen maar met jaknikkers/ruggengraatlozen en niet met kritische denkers?

Waarom houden mensen steeds meer in het openbaar hun mond als ze niet met de stroom meegaan? Omdat ze denken: ‘Als ik er publiekelijk wat van zeg, raak ik misschien mijn baan wel kwijt’. En dan hebben ze helaas nog steeds vaker gelijk ook. Als OR-lid ergens iets van zeggen kan nog in enige mate, maar als je niet grotendeels netjes in de pas loopt met de directie heeft het wel degelijk consequenties voor je carrière. Dit is geen probleem van alleen de regering.

Het neoliberale korte-termijndenken heeft een pesthekel aan alle kritische ­tegengeluiden en dat gaat echt niet binnenkort weg – misschien over een periode van vele jaren, maar ik vrees dat het helemaal nooit meer weggaat.

Andries Krijgsman, Diemen

Yes, (Prime) Minister

Om alle verwarring en verontwaardiging over de huidige crisis in bestuurlijk en politiek Nederland nog een beetje aan te kunnen, greep ik maar eens naar de dvd’s van Yes, (Prime) Minister. Niet alleen hilarisch, het is ook verbijsterend dat zo’n veertig jaar geleden al dezelfde ontwijkende antwoorden werden gegeven op dezelfde schandalen, kwesties en affaires die nu spelen, hoewel veel beter – of eigenlijk briljant – geformuleerd (Kamerleden en ministerraad, kijkt u even mee?) Zelfs de Rutte-doctrine werd al gehanteerd en het viel me op dat onze minister-­president meer de rol vervult van Sir Humphrey dan van Jim Hacker, die hij zou moeten zijn.

Misschien is dat de oorzaak van zijn problemen? Het zou een goed idee zijn om deze serie maar weer eens te laren zien, op alle drie tv-zenders tegelijk, ­primetime! Ook erg goed voor al die ­generaties politici en bestuurders van na deze serie. En daarna overhoren we hen om te kunnen vaststellen of ze het eigenlijk wel hebben begrepen.

Anne Jacobs, Groningen

S.P.S.L.

Een waar woord van Harriet Duurvoort in haar column. Zij spreekt de hoop uit dat elke ambtenaar, van hoog tot laag, zich aan het begin van de werkdag afvraagt: hoe kan mijn handelen vandaag het algemeen belang, en in het verlengde daarvan de burger, de individuele mens, dienen.

Cicero (106–43 v.Chr.) heeft hetzelfde bondiger en krachtiger geformuleerd in De Legibus (boek III, deel III, sub. VIII): ‘Ollis salus populi suprema lex esto.’ Salus Populi Suprema Lex betekent: ‘Het welzijn van het volk zij u tot hoogste wet’.

In de afgekorte vorm van de vier letters S.P.S.L staat zijn opvatting in de vestibule van de ambtenareningang van het voormalig Departement van Justitie, thans onderdeel van de Tweede ­Kamerhuisvesting. Die deur is niet meer in gebruik, helaas…

Elke ochtend passeerden de Justitie- ambtenaren dat imperatief. De minister kwam in zijn koets via de hoofd­ingang aan het Plein het departement binnen. In de grote zaal op de eerste verdieping, vroeger in gebruik als ­ministerraadzaal, kwam ook hem de tekst onder ogen. In het fries bovenin een van de schoorsteenmantels staat gebeiteld: ‘Het heil des volks is de hoogste wet’. In die zaal vinden geen ministerraadvergaderingen meer plaats, helaas…

Reinder van der Heide, Rotterdam

Middelvinger

De overvolle parken op Koningsdag werden gezien als een opgestoken middelvinger naar de overbelaste ziekenhuiszorg. Ik moest denken aan een scene uit de beroemde film The third man ( 1949) met Orson Welles in de hoofdrol.

In die scene staan de twee hoofdrolspelers ­boven in het reuzenrad in het Prater in Wenen en kijken naar de mensen die ver weg in de diepte rondlopen. Harry Lime (handelaar in verdunde penicilline) zegt dan tegen zijn vriend, de journalist Holly Martins: ‘Zou je echt medelijden voelen als een van die stipjes voor altijd zou stoppen met bewegen?’

Han Mellink, Bunnik

Musea

Verrassend of eerder verbijsterend is het om te lezen dat er voor verdere openstelling van bijvoorbeeld sportwedstrijden en musea nog langer moet worden gewacht. Bizar ook dat men daarbij deze categorieën onder een en dezelfde noemer laat vallen.

De bedaagde museumbezoekers die rustig hun rondje doen en (vorig jaar bewezen) zich prima houden aan ingestelde slottijden, afstand houden, et ­cetera worden gelijkgesteld aan bijvoorbeeld urenlang bij elkaar zittende, vaak schreeuwende en bij tijd en wijle elkaar te lijf gaande voetbalsupporters.

Kom op kabinet, open de musea nou eindelijk eens en laat die verplichte toegangstest achterwege voor ingeënte ­bezoekers. Dat zijn er heel wat gezien de leeftijdscategorie die musea bezoekt (en relatief ook veel meer dan voetbalsupporters).

I. van der Linden, Bruinisse

Nieuwe normaal

Verrassing: Het Residentieorkest Den Haag geeft weer een concert met publiek. Een fieldlab experiment. Echter de ‘kleine lettertjes’: niet voor mensen boven de 70, ook als je al gevaccineerd bent. Wordt dit het nieuwe normaal?

Peter van der Horst, Zoetermeer

Turners

Toen mijn dochter 11 jaar was, kregen wij bezoek van haar turncoach en de chef training. Zij vertelden dat onze dochter uitzonderlijk veel talent bleek te hebben voor turnen. Onder extra leiding zou zij het heel ver gaan brengen.

Wel kregen we duidelijke instructies over haar dieet (want te dik!), haar haren moesten langer en in plaats van twee keer per week zou zij viermaal na school moeten gaan trainen. Mijn dochter glom van trots en wilde alles wel.

Ook zou er vaak een weekenduitstapjes zijn naar andere grote steden, waarbij het niet goed zou zijn als ouders meegingen. Deze twee heren stonden immers al jarenlang garant voor fantastische resultaten, dus moesten wij maar vertrouwen hebben.

Nadat we vriendelijk afscheid hadden genomen heb ik haar verboden ooit nog naar turnen te gaan. Waar waren de ouders van die zwaar getraumatiseerde jonge meisjes?

Loes Flick van Haeften, Winterswijk

Stopwoorden

Is er nog iemand in dit land die iets kan vertellen zonder een van de stopwoorden ‘eigenlijk’, ‘gewoon’, ‘gelijk’ of ‘zeg maar’ te gebruiken?

Annemarie Anten, Ruurlo

Filosoferen

Onze nieuwe Denker des Vaderlands ­filosofeert er eens lustig op los: het standpunt van de Coöperatie Laatste Wil berust op denkfouten (O&D, 30 april). De vrije wil is ook maar een verzinsel, een constructie van de oude kerkvader Augustinus. Dat filosoferen en praktisch handelen op gespannen voet staan, bewijst de necrologie van huisarts Kea Fogelberg, twee pagina’s verder. Toen haar zieke en lijdende echtgenoot niet meer verder wilde leven, verleende zij hem euthanasie. Gelukkig zijn er nog mensen die levensechte problemen, niet dood filosoferen.

Peter Bakens, Den Haag

Sprookje

Vier scenario’s staan er in het rapport dat de netbeheerders en de Gasunie presenteren. De scenario’s schetsen een land dat over enkele decennia (vrijwel) al zijn energie opwekt uit wind, zon en biomassa.

Eenieder die in dit sprookje gelooft, raad ik aan om bij de oosterburen te ­kijken. Tien jaar lopen we hier voor op de Nederlandse energietransitie. Duitsland staat inmiddels vol met windturbines (31 duizend stuks) en zonne­panelen (tientallen miljoenen). Naast een karrevracht aan negatieve gevolgen voor mens, dier, natuur en landschap, leveren die volgens het Bundesministerium für Wirtschaft und Energie respectievelijk een dikke 3 en een krappe 2 procent voor het energieverbruik.

Zolang de aanpak van de klimaatverandering – waar de energietransitie onderdeel van is – louter financieel gemotiveerd is en de grootste vervuilers niet hoeven te betalen of drastisch in te binden, zijn alle strategieën gedoemd te mislukken.

John Tampoebolon, Kranenburg (Duitsland)

Verscheurde banden

Goed dat de Volkskrant aandacht besteedt aan de verscheurende invloed die corona kan hebben op familie- en vriendschapsbanden. Heel herkenbaar, maar ook eenzijdig. Want er is alleen gesproken met mensen die het virus serieus nemen.

Maar hoe zit het met de andere kant? De virusontkenners en de antivaxxers, gaan die er ook zo onder gebukt? Of vinden ze het prima? In die kringen kom je er waarschijnlijk niet zomaar voor uit als je er last van hebt; in het gunstigste geval lijden zij in stilte.

Hans Hoes, Hengelo

Spaarrente

In België is negatieve spaarrente verboden. Het kan dus wel, maar het Kabinet wil niet.

Richard Koopman, Oss

Meer over