CommentaarRemco Meijer

In plaats van te speculeren over nieuwe verkiezingen is het beter werk te maken van een nieuwe bestuurscultuur

Den Haag - SER-voorzitter Mariëtte Hamer schuift aan bij de onderhandelingen op het binnenhof. foto raymond rutting / de volkskrant Beeld raymond rutting
Den Haag - SER-voorzitter Mariëtte Hamer schuift aan bij de onderhandelingen op het binnenhof. foto raymond rutting / de volkskrantBeeld raymond rutting

Op 23 juni benoemde de Tweede Kamer voor de tweede keer Mariëtte Hamer als informateur in de zich voortslepende kabinetsformatie. Opdracht: de fractievoorzitters van VVD en D66 begeleiden bij het schrijven van ‘een document op hoofdlijnen’. Op basis daarvan zouden half augustus onderhandelingen tussen bereidwillige partijen moeten beginnen, met het doel tot een meerderheidscoalitie te komen. Sindsdien is het stil.

Mark Rutte en Sigrid Kaag, de leiders van VVD en D66, wezen secondanten aan die nu pogen iets op papier te krijgen. Een nieuwe bestuurscultuur is een van de thema’s. Hamers voorganger, informateur Herman Tjeenk Willink, noteerde de wens bij vele partijen ‘voor een meer dualistische verhouding tussen Kamer en kabinet en een open bestuursstijl’. Op zijn beurt hield Tjeenk Willink de partijen voor dat zulks alleen mogelijk is zonder een dichtgetimmerd regeerakkoord.

Dat zou een breuk zijn met de gewoonte van uitputtende regeerakkoorden die de afgelopen decennia is ingesleten. Bovendien vergen afspraken op hoofdlijnen een grote mate van vertrouwen tussen de formerende partijen. Juist aan dat vertrouwen heeft het de afgelopen maanden ontbroken.

Om die nieuwe cultuur geen papieren werkelijkheid te laten zijn, is het allereerst nodig het chagrijn over de ongelukken in de eerste weken van de formatie definitief weg te spoelen. Herstel van vertrouwen vraagt behalve tijd ook erkenning van de feiten: voor het eerst sinds 1998 heeft een zittende coalitie haar meerderheid behouden, en de grootste partij heeft de nummer twee met tien zetels verschil verslagen.

Vanuit die democratische legitimatie is het geboden naar een coalitie te zoeken die de beoogde nieuwe omgangsvormen in de praktijk weet te brengen. In plaats van speculeren over nieuwe verkiezingen, is het beter daarin energie te steken. De onderbelicht gebleven brief die de secretarissen-generaal van alle ministeries half april aan Tjeenk Willink schreven, geeft een aanzet.

Het is nu zaak dat politici handen en voeten geven aan deze door de ambtelijke top geopperde ‘versoepeling van de regels voor het samenspel tussen ambtenaren en parlement’. Als dat leidt tot een sterkere informatiepositie van Eerste- en Tweede Kamer is al veel gewonnen.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over