Media inLibanon

In de totale verwarring die heerst in Libanon, is één onderzoeksrechter een baken van integriteit

Rechter Tarek Bitar is ‘de enige ambtenaar voor wie ik met plezier mijn belastingen betaal’, leest correspondent Jenne Jan Holtland bij een twitteraar.

Inwoners van Beiroet betogen tegen het stopzetten van het onderzoek van rechter Tarek Bitar naar de havenexplosie. 			    
	 Beeld AFP
Inwoners van Beiroet betogen tegen het stopzetten van het onderzoek van rechter Tarek Bitar naar de havenexplosie.Beeld AFP

Libanon, ooit het ‘Zwitserland van het Midden-Oosten’, is onherkenbaar veranderd. De staatskas is leeg, de middenklasse weggevaagd, de benzine onbetaalbaar, het aantal mensen in armoede bijna verdubbeld, de inflatie de hoogste ter wereld, de rijen in de vertrekhal van het vliegveld met de dag langer.

En o ja, dan is er ook nog de explosie in de haven van Beiroet in augustus vorig jaar – een van de grootste bloedbaden sinds het einde van de burgeroorlog in 1990. Dat er op die plek in de haven een grote partij explosief ammoniumnitraat lag opgeslagen, was bij tal van ministeries bekend en toch is er niemand voor aangeklaagd. Althans: nog niet.

Nabestaanden

Nieuwsplatform Now Lebanon citeerde een advocaat van de nabestaanden. De machtigen zullen ‘nooit de waarheid toegeven’, zei deze Ibrahim Hoteit. We maken de ‘begrafenis’ mee van de Libanese staat, aldus een onthutste briefschrijver in het Franstalige L’Orient-Le Jour, met alleen nog een ‘roversbende van Ali Baba’ aan het roer.

Er is één man die serieus werk wil maken van een strafrechtelijk onderzoek naar de toedracht van de explosie: de 46-jarige onderzoeksrechter Tarek Bitar. Maar tot nu toe stuit hij op een typisch Libanese muur van onwil, politieke spelletjes en wegduikgedrag. Ministers troeven elkaar af in het zoeken van uitvluchten. Een paar dagen voor zijn geplande verhoor bij Bitar nam oud-premier Hassan Diab het vliegtuig naar de Verenigde Staten. Toevallig moest hij net op familiebezoek.

Vervolgens kwam er bij de onderzoeksrechter een bericht binnen van de islamisten van Hezbollah: uw onderzoek bevalt ons niet, we gaan u saboteren, desnoods met geweld. Begin deze week volgde de (voorlopige) genadeklap: een oud-minister (en verdachte in het onderzoek) sleept Bitar voor de rechter, zodat diens onderzoek tijdelijk is stilgelegd.

Status gegroeid

Onder gewone Libanezen is de status van de onderzoeksrechter alleen maar gegroeid. Bitar is hard bezig een tribuun van het volk te worden. De invloedrijke twitteraar Omar Tamo plaatste een foto van de man op zijn tijdlijn, vergezeld van een hartje en de tekst: ‘De enige ambtenaar voor wie ik met plezier mijn belastingen betaal.’ In een mum van tijd werd de hashtag ‘Nee tegen het bedreigen van rechter Bitar’ de populairste in het land.

Het gekke is: tot voor kort was Bitar een volstrekte onbekende. Samer Frangieh van het hippe platform Megaphone bekende in een column dat hij hem eerst moest googlen. Veel kwam hij niet te weten. ‘Ik weet niet eens zeker tot welke religieuze groep hij behoort’, aldus Frangieh, en dat in een land geobsedeerd door wie christen (maroniet, Grieks-orthodox, of anders) is en wie moslim.

Alles in Libanon is al eens eerder gebeurd. In het al genoemde L’Orient-Le Jour vertelde onderzoeker Mohamad El Chamaa over een vergelijkbare, zij het veel kleinere, explosie in de haven in 1934. Twintig mensen kwamen om. El Chamaa was de archieven ingedoken. Ook toen werd er een onderzoek ingesteld, ook toen leidde dat tot niets. Geen waarheidsvinding, geen genoegdoening, niets.

Bitar voert het gevecht in zijn eentje. Zijn voorganger werd aan de kant geschoven: diens ramen waren verwoest door de explosie, hij zou ‘niet onafhankelijk’ zijn. De pogingen de rechter te isoleren en zijn onderzoek te frustreren, zullen aanhouden, schrijft Frangieh, maar Bitars missie is in feite allang op een hoger, symbolischer niveau beland. Een toedracht die wordt weggemoffeld zal Libanon als een erfzonde achtervolgen.

Jenne Jan Holtland is correspondent in Beiroet.

Meer over