Columnmax pam

In achtduizend tweets wordt beweerd dat Baudet is gevaccineerd. Gek genoeg heb ik dat ook weleens gedacht

null Beeld -
Beeld -
Max Pam

Een paar jaar geleden werd ons land opgeschrikt door wat ‘bumor’ heette. Dat woord verwees naar humor van Sybrand van Haersma Buma, de huidige burgemeester van Leeuwarden en destijds de aanvoerder van het CDA. In deze krant noemde Ariejan Korteweg bumor ‘droog als woestijnzand’, waaraan hij toevoegde dat een bumorgrap ‘een mond verlaat die strak is als de gleuf van een spaarvarken’.

Daar kan ik het moeilijk mee oneens zijn en ik heb weleens gedacht dat bumor schatplichtig is aan de humor van Henk Beernink (1910-1979). Die is namens de Christelijk-Historische Unie (CHU) nog minister van Binnenlandse Zaken geweest in het kabinet-De Jong. In een interview met de legendarische Bibeb vertelde Beernink wat hij nou echt een leuke mop vond. Wat betekent bijvoorbeeld J+B+V = HP?

Bibeb wist het antwoord niet. Waarop Beernink haar voorzegde: ‘Jas en broek en vest is heel pak.’ De bumor van Buma is misschien wat verfijnder, maar nu heeft u toch enig idee.

Het lijkt af en toe alsof Nederland in chaos verkeert. Een pandemie trekt over ons land als de schaduw van een rondcirkelende gier. Tegelijkertijd trekken voetbalsupporters vechtend op wanneer hun club verliest en steken andere vandalen auto’s in brand. De bivakmuts als vermomming is niet meer nodig, want het dragen van een mondkapje – beter: mondmasker – is verplicht gesteld.

Naargeestige politici en hun aanhangers proberen gebruik te maken van de situatie. Volgens het principe dat iedere demagoog zijn eigen aap heeft die achter hem aanloopt, zag ik hoe Thierry Baudet werd bijgestaan door ene Peter Verstegen uit Cuijk, die enthousiast tegen hem riep: ‘We hebben geschiedenis geschreven. De ondermijning van de democratie. We waren erbij, hè!’ Waarna een high five volgde van Thierry met zijn aap. Het moment dat een democratie zichzelf moet gaan beschermen, is toen dichterbij gekomen, maar de effectuering daarvan zal niet eenvoudig zijn. Dit is een principieel andere houding dan die van Geert Wilders, die zo af en toe schuurde tegen de democratische regels, maar die ze wel heeft gerespecteerd, soms zelfs met overgave.

De radicalisering van Baudet is snel gegaan en de vraag is: hoe ga je om met een partij waarvan de leider als een halvegare steeds meer verzinkt in zijn eigen wereld en die anderen daarin meesleept? In NRC Handelsblad las ik dat twitteraars een nieuw wapen hebben gevonden om complotdenkende antivaxers te bestrijden. Twitter is doorgaans een vuilnisbak van meningen en zelf heb ik al menig Hitler-snorretje opgelopen, maar sinds enige tijd geven twitteraars met nepnieuws Baudet en Willem Engel een koekje van eigen deeg. De jij-bak is misschien niet meteen het meest elegante rapier om de ander mee te lijf te gaan, maar als humoristisch wapen toont hij wel zijn effectiviteit.

Zo wordt in achtduizend tweets beweerd dat Baudet zelf is gevaccineerd en al in augustus zijn tweede Pfizer heeft ontvangen. Gek genoeg heb ik dat ook weleens gedacht. Zonder zelf ook maar iets te krijgen loopt Baudet op politieke bijeenkomsten over de hoofden van de mensen, ongeveer zoals Jezus over het water liep. Hoe kan dat? Als francofiel komt Baudet geregeld in Frankrijk om zich aan de Franse cultuur te laven en daar kun je in elke apotheek een gratis Pfizerprik krijgen, zonder dat een haan ernaar kraait – dat moet de verklaring zijn. Met een tweet ontkende Baudet boos, maar ja, toen kreeg hij weer te horen dat zijn reactie precies inhield wat iemand zou zeggen die stiekem toch dat vaccin had genomen.

Nadat De Telegraaf in een video had getoond dat complotdenkers hun eigen voorman Willem Engel ervan hadden beschuldigd voor de AIVD te werken, kwam ook van die kant een ontkenning, zij het een die vol met spelfouten stond van het soort: ‘Ik kan bevestigen dat de AIVD mij niet betaald.’ Van Willem Engel weten wij inmiddels dat hij in elk geval beter danst dan spelt.

Dit alles is natuurlijk een manier van plagen, die hoogstens aantoont dat al die complotdenkers in hun reacties niet bepaald overlopen van een gevoel voor humor. Maar eigenlijk wisten wij dat al. Wanneer het denken dwangmatig in het eigen gelijk gaat geloven, sneuvelt de humor altijd als eerste. Op een tribunaal lacht niemand meer.

De bumor van Buma is goedmoedig en doet niemand kwaad. Misschien dat je het daarom nauwelijks humor kunt noemen. Het lijkt alweer een eeuw geleden dat bumor de kranten haalde. Het leven zonder covid doet zich aan ons voor als een paradijs, waarnaar wij terugverlangen. Baudet werd nog niet belachelijk gemaakt en speelde in zijn ochtendjas nog gewoon piano. Door het virus is dat radicaal veranderd. Zelfs het voortbestaan van de democratie is erdoor aangeraakt.