'Ik zag in: de mens is een kwetsbaar knooppunt van relaties'

Liefdesfilosoof en schrijver Jan Drost (1975) veranderde van mening over liefdesverdriet.

Laura de Jong
null Beeld Ivo van der Bent
Beeld Ivo van der Bent

Oude Opvatting

'Liefdesverdriet is kinderlijk, puberaal. Het is vervelend als iemand bij je weggaat, maar je moet er niet helemaal stuk van zijn. Het is een tekortkoming in jezelf als je daar last van hebt. Je kunt beter streng zijn voor jezelf. Het is onvolwassen als je je ziek meldt voor je werk omdat je hart is gebroken. Dat kan niet. Het is een teken van zwakte en onvolwassenheid. Je mag best af en toe iemand bellen, maar in principe moet je het alleen kunnen redden.'

Het kantelpunt

'Mijn relatie ging na tien jaar voor mij totaal onverwacht uit. Mijn vriendin en ik waren net bezig met het organiseren van een feest waarin we onze liefde zouden vieren. Ik was al bezig met de uitnodigingen. Zij ging nog twee weken op reis. Ze kwam terug en een paar dagen later was de mededeling: ik ga weg. Het was schokkend. En ik was verbijsterd, want in mijn ogen hadden we een goede relatie.

'Ik wist wel dat ik de ander nodig had, liefde is tenslotte een relatie, maar toen ze weg was, voelde ik tot in mijn diepste vezels hoe afhankelijk ik was. Ik had de ander niet alleen nodig omdat het gezellig was maar ook om te weten wie ik zelf was. Ik merkte: als de ander weggaat, verlies je niet alleen diegene maar ook een deel van jezelf. Een belangrijk deel van mijn identiteit was dat ik mij tien jaar lang de geliefde van deze vrouw mocht noemen. Een van de ergste dingen vond ik dat ik niet meer tegen haar kon zeggen: 'Hé, weet je nog?' Herinneringen waren niet meer van ons samen, maar van mij alleen. Ik zag in: de mens is een kwetsbaar knooppunt van relaties.'

Nieuwe opvatting

'Liefdesverdriet is geen teken van zwakte. Het is inhumaan om zo hard te zijn tegen mensen met liefdesverdriet, alsof het een onvolwassen stoornis is. Waarom is een gebroken been erger dan een gebroken hart? En waarom zou je je niet ziek mogen melden? Om over liefdesverdriet heen te komen, moet je door dezelfde fasen van rouw als bij een sterfgeval. Woede, ontkenning, depressie en acceptatie horen er allemaal bij. Je kunt niet gewoon doorgaan alsof er niets aan de hand is. Liefdesverdriet wacht rustig op je tot je weer thuis bent.

'Je moet niet hard maar juist lief zijn voor jezelf als je liefdesverdriet hebt. Ik stond mezelf dingen toe die ik mezelf normaal gesproken niet toestond. Zo keek ik veel series op Netflix en zegde ik ondanks mijn koppige plichtsbesef werkafspraken af.

'In onze tijd en samenleving wordt gepropageerd dat je een autonoom en onafhankelijk individu bent, of moet zijn, maar mensen zijn door en door afhankelijke wezens. Mijn boek Als de liefde voorbij is gaat niet alleen over liefdesverdriet en hoe daarmee om te gaan, het is ook een cultureel pleidooi voor een samenleving waarin we vanuit een ander mensbeeld vertrekken. Het neoliberale gedachtegoed van het autonome, onafhankelijke, vrije individu is niet alleen economisch schadelijk, het is schadelijk voor alles. Het maakt zoveel kapot. Zelfs in relatietherapie leer je zo onafhankelijk mogelijk te zijn in je relatie. Belachelijk. Liefde betekent juist afhankelijkheid. Het is de kunst om zo open mogelijk te blijven. Doe je dat niet, dan stomp je je diepe menselijke behoefte aan intiem contact af. En verlies je jezelf.'

Het effect

'Ik zie liefdesverdriet niet meer als alleen iets negatiefs. Door het verdriet zie ik ook des te meer de schoonheid van de liefde. Verdriet en geluk zijn allebei onderdeel van de liefde. Je kunt het een niet ervaren zonder het ander gekend te hebben.

'Toen mijn relatie uitging, was ik net gevraagd om voor The School of Life in Amsterdam, een instituut opgericht door de Britse filosoof Alain de Botton, een class over de liefde te geven. Inmiddels heb ik ook een 'liefdesverdrietclass' ontwikkeld. Het heeft dus in zekere zin mijn werkgebied verbreed.

'Ik ben meer geneigd dan vroeger om tegen mijn familieleden en ook tegen mijn vrienden te zeggen hoe blij ik met ze ben. Vroeger zei ik dat soort dingen pas na drie bier. Door de liefde uit te spreken ontstaat het ook. In de Bijbel staat: in den beginne was het woord. Dat is vaak ook zo in de liefde. Het zeggen dat je om iemand geeft, doet het ontstaan.'

Meer over