Opinie

Ik herdenk ook Sovjetsoldaten, blijkbaar is dat 'fout'

Twee minuten stilte op 4 mei. Ik doe er sinds mijn jeugd aan mee, al woon ik in een deel van Nederland dat in oktober 1944 bevrijd werd van de nazi's. Het is een mooi ritueel en wat mij betreft, blijft het nog lang bestaan.

De Stenen Man op Kamp Amersfoort. Beeld anp
De Stenen Man op Kamp Amersfoort.Beeld anp

Toch erger ik me. Ik herdenk namelijk al jarenlang 'fout'. En nee, daarmee bedoel ik niet dat ik twee minuten stilte houd voor NSB-leider Anton Mussert. Maar ik herdenk blijkbaar toch de verkeerde mensen. Volgens het Nationaal Comité 4 en 5 mei namelijk 'herdenken we op 4 mei alle Nederlandse slachtoffers sinds de Tweede Wereldoorlog'. Dat zijn 'militairen en burgers die stierven in oorlogssituaties en bij vredesoperaties'.

Ik doe blijkbaar iets fout, want ik herdenk alle geallieerde soldaten. Het Rode Leger van de Sovjet-Unie hoort daar ook bij. 'Ivan' heeft ver buiten Oost-Europa zijn sporen nagelaten. Zo zaten er in Kamp Amersfoort niet alleen Nederlanders. Een contingent krijgsgevangen soldaten uit de toenmalige Sovjet-Unie verbleef er onder erbarmelijke omstandigheden (zie ook: russisch-ereveld.nl, red.). Hitler-Duitsland beschouwde ze als Untermenschen. De krijgsgevangenen moesten dwangarbeid verrichten en kregen nauwelijks rantsoen. Mishandeling door kampbewakers, executies... 'Amersfoort' is een inktzwarte bladzijde in de geschiedenis.

In mijn jonge jaren (eind jaren zeventig, begin jaren tachtig) kwam ik vaak bij mijn grootouders in Amersfoort. Ze woonden op het kampterrein, waar mijn grootvader lesgaf op de politieacademie. Na de Tweede Wereldoorlog werd het kamp ontmanteld. Maar het bleef een beladen plaats. Er stond een wachttoren, bij de fusilladeplaats was een standbeeld gezet. Later kwam er een museum. Daarvan was ik me toen niet bewust. Later, op de middelbare school, besefte ik welke geschiedenis deze plaats had.

Hoe hebben mijn grootouders het ervaren om op zo'n plaats te wonen? Geen idee, ze lieten er nooit iets over los. 'De oorlog heeft mijn jeugd verknald', liet mijn grootvader zich wel eens ontvallen. Hoe vreemd ook, ik heb daar een geweldige tijd gehad. Ik was te jong om de geschiedenis op me te laten inwerken. Nu ik dat wel doe, realiseer ik me dat ik mijn hele leven in vrijheid heb geleefd, mede dankzij de Sovjet-soldaten. Daarom herdenk ik ze elk jaar weer.

De hokjesgeest van het Nationaal Comité 4 en 5 mei kan me gestolen worden.

Owen van Oers, Tilburg.

Indringende getuigenissen van verzetsstrijders, een reportage over slachtoffers die eindelijk een naam krijgen en het relaas van de laatste ooggetuigen. Op volkskrant.nl/oorlogsverhalen vindt u onze meest indrukwekkende oorlogsverhalen.

Meer over