ColumnMax Pam

Ik besloot eens uit te zoeken of je in Nederland iemand zomaar een racist mag noemen

Racisme is een kwaad dat met kracht moet worden bestreden. Afkomstig uit een familie die in de Tweede Wereldoorlog is gedecimeerd, kan ik als naoorlogse ­nazaat uit geleende ervaring spreken. Wanneer racisme een kwaad is, is het ook van belang een beschuldiging van racisme serieus te nemen. Dat geldt zowel voor degene die de beschuldiging uit, als voor degene die ­ervan wordt beschuldigd. Wat mijzelf betreft heb ik mij altijd voorgenomen dat ik allerhande beledigingen met opgeheven hoofd van mij zal laten afglijden, maar dat ik een beschuldiging van racisme niet zomaar zal ­laten passeren.

Onlangs werd Journaal-verslaggever Gerri Eickhof in het Volkskrant Magazine geïnterviewd door Sara Berkeljon. Openhartig vertelde Eickhof over zijn afkomst en over de problemen die hij heeft ondervonden als man van kleur. Overigens zag ik die kleur – net als anderen – er ­nauwelijks aan af, tot Gerri in de coronacrisis zijn haar moest ­laten groeien tot een enorme krullenbos. Alles bij elkaar maakte Eickhof de indruk van een sympathieke en gevoelige jongen (62), aan wie de tegenslagen des levens niet onopgemerkt voorbij waren gegaan.

Bijna had ik het interview uit, toen Eickhof sprak van ‘de racistische hoogleraar Piet Emmer, die vindt dat de slavernij wel meeviel’. Het stond daar als een droge waarheid, waarop de interviewer verder niet inging. Mij verbaasde die uithaal zeer. Ik heb Emmers boek over de geschiedenis van de Nederlandse slavenhandel gelezen en daarin wordt de slavenhandel als iets gruwelijks benoemd en wordt niets goedgepraat. Ook heeft Emmer in verschillende media over dit onderwerp gesproken zonder dat ik er iets racistisch in heb gehoord. Over zijn boek zijn inderdaad polemieken gevoerd, maar dat hoort gewoon bij het academische discours. Emmer heeft zich ook in alle openheid tegenover de kritiek verdedigd. Om van hem nu een soort racistische Holocaust-ontkenner der slavernij te maken, gaat veel en veel te ver.

De Volkskrant zelf deed er verder het zwijgen toe, maar wel werd een ingezonden brief opgenomen van Marcel Buurman, waarin hij de opmerking van Eickhof ‘een beledigende leugen’ noemt en erop wijst dat Emmer veel onderzoek heeft gedaan en op basis van feiten tot conclusies komt. Ik kan het slechts met Buurman eens zijn. Des te meer vraag ik mij af: wat doe je met zo’n belediging? Ik begrijp dat Emmer om rectificatie zal vragen en overweegt naar de Raad voor de Journalistiek te gaan. Daar zie ik weinig in. De Raad is een tandeloos instituut, en wat heb je aan een afgedwongen rectificatie?

Wel raad ik Emmer aan iets te doen wat ikzelf onlangs ook heb gedaan. Vorige maand schreef ik op deze plek twee stukjes over empathie. Daar stond werkelijk geen onvertogen woord in, maar het kwam mij op Twitter te staan op de volgende tweet van Sybren Kooistra: ‘Empathie (met zwarte mensen) is gevaarlijk. Het is empathie van anti-racisten die ze gewelddadig maakt. En de waardering voor zwarte kunstenaar is niet rationeel. Uw doorsnee racistische column in de Volkskrant van vandaag komt van Max Pam.’

Dat is een weergave van mijn stuk die werkelijk nergens op slaat. Behalve dat ik ervan word beschuldigd een racistische ­column te hebben geschreven, krijgt de Volkskrant het verwijt ­dagelijks een racistisch stuk te publiceren. Daar zal vooral Piet Emmer van opkijken.

Je kunt ook daar je schouders over ophalen, maar de heer Kooistra was voormalig campagnechef van Jesse Klaver (GroenLinks) en deed, naar eigen zeggen, tot voor kort iets soortgelijks voor de Europese Groenen. Ik besloot daarom eens uit te zoeken of je in Nederland iemand zo maar, zonder verdere verklaring, een racist mag noemen. Daartoe raadpleegde ik enige experts en ten slotte deed Peter Plasman ­namens mij aangifte van belediging bij het ‘Arrondissementsparket Amsterdam, t.a.v. de Edelachtbare Heer mr. J.H.A. Steenbrink, plv hoofdofficier van Justitie’.

Volgens artikel 266 van het Wetboek van Strafrecht is belediging een misdrijf, waarvoor je ten hoogste drie maanden kunt krijgen, zo heb ik begrepen. Voorlopig gaat het mij daar niet om. Ik wil graag uitgezocht hebben of de racismebeschuldiging inmiddels zo gemeengoed is geworden dat het niets meer voorstelt. En ook wil ik graag uitgelegd krijgen wat racistisch is aan mijn stuk en welke racistische stukken er nog meer dagelijks in de Volkskrant staan. Op internet wordt overigens veel geklaagd door mensen die zomaar het verwijt krijgen dat zij racist zijn. Dat gebeurt bij de politie, wat nog te begrijpen is, maar vooral ook in de zorg en zelfs bij het hulp biedend ambulance­personeel.

Op Twitter is de heer Kooistra gul met racismebeschuldigingen. Wij gaan door met de strijd.

Verbetering: In een eerdere versie van deze column stond dat de ‘beledigende tweet’ aan het adres van Max Pam is verwijderd. Dat klopt niet en is aangepast. De tweet staat nog online.

Meer over