Column

Hopend op een antwoord waarom Squid Game nodig was, is De Dansmarathon over ons neergestort

null Beeld

De man die Squid Game heeft bedacht, heeft in de Netflix-serie op een gegeven moment te maken met de vraag: waarom? Waarom de overlevingsdrang van financieel en mentaal kapotte mensen inzetten als vermaak voor anderen? Hij brabbelt dan iets over de verveling bij rijke mensen.

Nu is Squid Game fictie en is de dood van de verliezers nog niet tot het ultieme vermaak verheven. Maar geen reden voor paniek: in het echte leven hebben we John de Mol. Die weet dat de armen, als het gaat om het vermaken van anderen, meer te bieden hebben dan hun levens alleen. Namelijk hun verbazingwekkend grote capaciteit om de grenzen van het lijden op te zoeken.

Ik zag They Shoot Horses, Don’t They? toen ik nog kind was en nog in Turkije woonde. De verhaallijn ben ik in de loop der jaren vergeten, maar de film heeft voor altijd het beeld van de hopeloos vermoeide mensen en het lijden in hun wazig kijkende ogen in mijn kinderbrein gegrift. Nooit zou ik vergeten hoe in de jaren van de Grote Depressie gewone Amerikanen in de tunnel van de uitzichtloosheid bereid waren voor 1.500 dollar net zo lang te dansen tot ze er letterlijk dood bij neervielen.

Toen afgelopen zaterdag het woord ‘dansmarathon’ regelmatig voorbij begon te komen op sociale media, ging er aanvankelijk bij mij geen lampje branden. Misschien negeerde ik de gedachte dat iemand munt zou willen slaan uit de meest tragische gebeurtenissen van het Amerika van honderd jaar geleden. Maar de Dansmarathon bleef hardnekkig terugkomen op mijn telefoonscherm; ik zette de televisie aan en zag het. Een Nederlandse, moderne versie van They Shoot Horses, Don’t They? dus, waarin televisiemaker John de Mol vijftig koppels uitdaagt om 50 uur lang aan een stuk door te dansen. Voor het koppel met de minste rustmomenten, is de hoofdprijs van 100 duizend euro.

Net als in de film keken ook deze dansers wazig uit hun ogen. Presentator Wendy van Dijk moedigde de mannen en vrouwen met kapotte voeten op de meest schaamteloze wijze aan om door te dansen. Een vrouw kon van vermoeidheid niet meer stoppen met huilen, een andere vrouw werd onwel en ging tegen de grond. Onze eigen Marathons op de televisie, niet dood neergestort zoals die Griek voor het vaderland, maar verbrijzeld tussen de tanden van de hoogste immoraliteit in Nederland.

Terwijl ik had gehoopt op een gedegen antwoord op de vraag waarom Squid Game nodig was, is De Dansmarathon over ons neergestort. Nu we toch geen eerlijke antwoorden krijgen, is het wellicht slim maar zelf achter de filosofie van het fenomeen aan te gaan.

Want, doen we niets, dan is in dit tempo het dierentuinconcept binnenkort de volgende uitvinding van De Mol. En moeten de gewone mensen met weinig geld vechten voor een hoofdprijs door met hun primitiefste instincten de andere dierentuinbewoners uit te schakelen.

Het is tijd voor de echte vragen. Hebben de armen in de ogen van de rijken überhaupt enige waarde? Wordt de obsessie voor kapitaalvergaring soms gevoed door de wens om de arme massa’s compleet te ontmenselijken? Hebben de allerrijksten ooit genoeg en laten ze de armen met rust? Of gaan ze net zo lang door totdat alle armen in primitieve wezens zijn veranderd die in hun wanhoop hun agressie op andere armen gieten?

Het grootkapitaal blijkt een reus met een niet te stillen honger. We hebben ze de hele wereld gegeven en ze hebben nog steeds trek.

Al dertig jaar geleden zijn de landsgrenzen opgeheven voor ze, opdat ze vrije toegang kregen tot de laagste hongerlonen. Onze steden zijn in dienst gesteld van hun hoofdkantoren, van onze straten zijn we verdreven, onze huizen hebben we afgestaan aan hun expats. In ruil daarvoor kregen we de klimaatcrisis, de wooncrisis, wereldwijde armoede. De banken puilen uit van hun geld, onze kinderen van frustraties, omdat ze noch de rijke ouders noch de sociale netwerken hebben.

En nu is het dus de beurt aan het uitbuiten van het meest basale wat de mens aan waardigheid bezit. Ik neem aan dat John de Mol alle namen van de deelnemers keurig heeft genoteerd in zijn boekje. Hij moet weten dat we ook het een en ander hebben genoteerd. Met bloedend hart hebben we zijn naam geschreven in de straten, en wachten met geduld op de revolutie in die straten.

Erdal Balci is schrijver en journalist.

Meer over