Commentaar

Hoekstra had de afgelopen vier jaar veel meer kunnen doen tegen fiscale sluiproutes

Wat opvalt aan het nieuwste schandaal rond Wopke Hoekstra is de vanzelfsprekendheid waarmee de politiek-economische elite gebruikmaakt van belastingparadijzen. De demissionair minister van Financiën en CDA-leider stak twaalf jaar geleden 26.500 euro in een bedrijfje dat ecosafari’s in Tanzania en Kenia organiseert. Hij kende de medeoprichter nog van het Leidse studentencorps Minerva. Ook tal van bevriende bankiers deden mee. Dat blijkt uit de zogenoemde ‘Pandora Papers’ waarover FD, Trouw en de Groene Amsterdammer hebben gepubliceerd.

De wereld verbeteren en rendement maken, het klinkt te mooi om waar te zijn. In dit geval was het dat ook. Ondanks alle nobele bedoelingen - duurzaam toerisme, lokale werkgelegenheid - vond aanvankelijk niemand in het old boys network het een probleem dat de investering via een brievenbusfirma op de Britse Maagdeneilanden loopt. Zulke constructies om de belastingen te ontwijken kosten overheden van West-Europa tot Oost-Afrika jaarlijks miljarden. Dat zijn heel veel ziekenhuisbedden. Of scholen.

Hoekstra verkocht zijn belang toen hij op het punt stond minister te worden. Zuiver juridisch is er dus niets aan de hand. Van belastingontduiking is geen sprake - aangenomen dat Hoekstra’s verklaring klopt dat alles netjes is opgegeven bij de fiscus.

Belastingontwijking

Moreel valt er wel het nodige aan te merken. Als senator was Hoekstra vicevoorzitter van de commissie die belastingontwijking moet aanpakken. Politici als hij zouden beter moeten weten. Net als bankiers. President-commissaris Tom de Swaan van ABN Amro, eveneens betrokken bij het project, bood maandag excuses aan.

Nog belangrijker is het grotere, machtspolitieke plaatje. Want wie bepaalt wat verboden is in Nederland en wat niet? Waarom krijgen toeslagouders op grond van (onterechte) verdenkingen de autoriteiten op hun dak, terwijl fiscale constructies jarenlang gelden als een slim trucje?

Dat volgt uit de wet en de manier waarop die wordt toegepast. Beleid, kortom, gemaakt door mensen als Hoekstra. In een eerste reactie benadrukt de bewindsman dat hij niks strafbaars heeft gedaan. Juist dat is het probleem. Ondanks plechtige beloften zijn fiscale sluiproutes via belastingparadijzen nog altijd volkomen legaal. Als hoogste verantwoordelijke had Hoekstra de afgelopen vier jaar veel meer kunnen doen om dit te veranderen.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over