VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen in Teuge

Hoe sleepreclame in de lucht ‘Twitter voor de rijken’ kon worden

null Beeld

Net nu ik minder zou vliegen, staat er een uitnodigend deurtje van een Cessna open.

‘Joop, bréng haar even’, roept Onno van der Zee met zwier. De eigenaar van Sky Service Netherlands, voor al uw luchtreclame.

De Telegraaf meldde dat het aantal vluchten met sleepreclame in coronatijd verdubbelde en zo belandde ik bij Onno, een man uit een ander tijdperk: grote gebaren, dito verhalen, leren pilotenjas met bontkraag plus een bronzen stemgeluid voor de dames. Joop is Joop Post, zijn kalme, oudste piloot, met ruim 30.000 vlieguren en een vertrouwenwekkende snor.

Mijn volgende afspraak is maar honderd meter verderop, aan de landingsbaan van International Airport Teuge, bij Dutch Air Advertising: de jonge concurrent, waar een twintiger koeltjes zal meedelen dat ‘wij nu de belangrijkste zijn’. En Joop gaat me dus brengen. Met de Cessna.

Joop stijgt tevreden op, we vliegen op benzine, met de wiebelende charme van een deux chevaux. Boven de Veluwe verdampen mistflarden in glorieus strijklicht. Rondje over de A1, stukje Apeldoorn, en Joop zet alweer neuriënd de landing in, om me met een elegante draai voor de hangar van de concurrent af te zetten.

Onno van der Zee had me alles al verteld over de sleepreclames van weleer (‘Iedereen kende Onno van der Zee, uit Teuge’). Hij begon in de tijd dat Martin Schröder, van Martinair, nog Piper Super Cubs met zijn bedrijf ‘Reclamair’ vloog. Toen Feyenoord in 1974 kampioen werd regelde Onno ‘een armada’ aan vliegtuigen boven Rotterdam (‘Kips Leverworst feliciteert Feyenoord’). En toen de Honda Prelude in 1979 werd geïntroduceerd vloog Onno met 30 reclamevliegtuigen het land door.

De opinies belandden al in de jaren tachtig in de lucht. ‘Die tijd was te vergelijken met nu, er was zoveel onvrede bij de mensen over wat de politiek allemaal aan het doen was’. Onno vloog voor Abvakabo, ‘met looneisen’, en rond de kernwapens was er altijd wat, het Oud-Strijders Legioen wilde bijna wekelijks een vlucht tegen eenzijdig ontwapenen (‘Rusland bedankt jullie’).

Onno’s eerste vlucht voor één persoon was in 2006, voor een overleden politieman: een reclamesleep met zijn lijfspreuk ‘Geniet nooit met mate.’ Alles democratiseert en individualiseert, ook sleepvluchten. Supportersverenigingen gaan nu voor een belangrijke wedstrijd met de pet rond. Huwelijksaanzoeken in de lucht zijn al bijna cliché. Scholen feliciteren hun geslaagden. Jarige grootouders zijn in lockdown gefeliciteerd met een sleepreclame. En meer dan dagelijks is er vraag naar een ‘gender-reveal’- vlucht, voor feestjes waar het geslacht van een ongeboren baby wordt onthuld: ‘Het is een jongen/meisje!’

Onno van der Zee met een reclamesleep-V. Beeld
Onno van der Zee met een reclamesleep-V.

De letters van een reclamesleep zijn een vak apart. Onno brengt me naar de zolder boven zijn hangar, waar er honderden aan haakjes hangen, stuk voor stuk door hemzelf op de naaimachine gestikt en voorzien van elastiek met eenvoudige houtje-touwtje verbindingen. Zo wordt iedere luchtboodschap na decennia nog altijd aan elkaar geknoopt, ‘eenvoud houdt het beste’.

Zelfs sceptici zijn niet vies van luchtreclame. Ze komen bij Onno met boodschappen tegen vaccinatie of vragen om een sleep tegen de QR-code, zoals bij de laatste anti-maatregelendemonstratie in Amsterdam: ‘Maar dan zeg ik dat we vol zitten.’

Tijd om me naar de concurrent te brengen, ‘die doet zulke dingen wél’.

Timo van Wijk van Dutch Air Advertising vertrekt geen spier als hij me bij landing begroet. Timo heeft ‘heel even’, want ‘wij vliegen veel meer dan Onno’, het hele rijtje, maar dan veel vaker. Plús ‘Twitter voor de rijken’, zoals Onno het noemde. Dutch Air Advertising vloog de tekst ‘9.000.000!! Bedankt. Sywert’ in juni naar de Randstad. En die opstelling voor het Nederlands elftal: ‘Frank, gewoon 4-3-3!’. Mensen als de luidruchtige zakenman Erik de Vlieger, door half Nederland geblokkeerd op gewoon Twitter, zoeken hun portie aandacht inmiddels in de lucht.

Die sleep tegen de QR-code vlogen ze hier dus ook gewoon. Nog diezelfde middag stonden twee agenten aan de deur om te informeren. ‘We hebben wel een grens’, zegt Timo van Wijk, ‘racisme, aanzetten tot haat, dat soort dingen.’ Een verzoek voor een sleep tijdens de twee minuten stilte op de Dam is afgewezen.

Meer over