ColumnBert Wagendorp

Hoe lang blijven we de belangen van Tata’s aandeelhouders boven leefomgeving en levens stellen?

De kop boven een stuk van John Schoorl en Tom Kreling op de site van de Volkskrant luidde zondag aldus: ‘Kankerverwekkende stoffen rond Tata Steel enorm toegenomen.’ Wanneer je een verviervoudiging van de uitstoot binnen een jaar ‘enorm’ vindt, dekte dat de lading. Als ik in Wijk aan Zee woonde zou ik me zorgen maken over die bevinding van het RIVM; misschien niet meteen vier keer zoveel als vorig jaar, maar toch steeds meer.

Ooit noemde een directeur van voorheen Hoogovens zijn bedrijf een ‘ontembaar monster’. Dat had niet te maken met arbeidsonrust binnen het bedrijf en evenmin met de problemen met fusiepartner British Steel of de Indiase eigenaar Tata. Het sloeg op het productieproces. Het bedrijf kreeg de ‘onverwachte en onvoorziene’ effecten tijdens de productie van staal maar niet onder de knie. Dat is met onverwachte en onvoorziene kwesties trouwens vaker zo, zo niet per definitie.

In het kustdorp Wijk aan Zee gaat het de ene keer over ‘gifregens’, dan weer over ‘stofexplosies’, vreemde ‘groene wolken’ of ‘grafietregens’. Het idioom waarmee de vuiligheid van Tata moet worden omschreven breidt zich gestaag uit. De enige bedrijven die er garen bij spinnen zijn de autowasstraat in Beverwijk en de glazenwassers die de troep in het dorp van muren en ramen komen spuiten.

Ook het RIVM blijft dankzij Tata lekker bezig. Het instituut monitort sinds 2008 de gezondheid in de omgeving en publiceert daarover rapporten, tussen- en vervolgrapporten. Die worden door de overheid, met name de provincie Noord-Holland, nauwgezet gelezen, waarna beleidsmakers trouwhartig beloven actie te ondernemen.

Dit tot de volgende dreigende wolk met PAK’s over Wijk aan Zee trekt, de concentraties chroom, lood, zink of vanadium weer eens alle normen overschrijdt of er weer iets anders onverwachts uit de pijpen van Tata blijkt te komen.

Volgens inwoners van Wijk aan Zee, van wie sommigen al tientallen jaren actievoeren tegen het bedrijf, is Tata boven de wet verheven, kan het onbestraft vergunningen overtreden en gaan politici harde maatregelen tegen het bedrijf uit de weg. Ze zeggen dat ze vechten tegen twéé ongetemde monsters: Tata, tevens een van ’s lands grootste uitstoters van CO2 en stikstofoxiden, én de overheid.

Die heeft maar één argument: de werkgelegenheid. Bij Tata Steel werken negenduizend mensen, en in de omgeving zijn nog eens twintigduizend banen van het bedrijf afhankelijk. De labbekakkerigheid van de overheden leidde er vorig jaar toe dat de Inspectie Leefomgeving, een overheidsinstelling, hen voor de rechter daagde.

Zoals we weten van de casus Schiphol is in Nederland – en daar niet alleen – werkgelegenheid een doorslaggevend argument voor het toestaan van dubieuze praktijken en leugenachtig manipulatief gedrag. Daar komt bij dat een eigen staalindustrie, net als een megaluchthaven, van groot economisch belang wordt geacht, al is het de vraag wat er nog ‘eigen’ is aan Tata Steel en blijkt het altijd weer moeilijk dat belang concreet te maken.

Volgens onderzoek van de GGD Kennemerland ligt het aantal longkankergevallen in Beverwijk, waartoe Wijk aan Zee behoort, 25 procent boven het landelijk gemiddelde. Volgens het RIVM leidt de uitstoot van lood door Tata tot ontwikkelingsstoornissen bij kinderen. De vraag is hoe lang we de belangen van Indiase aandeelhouders blijven stellen boven leefomgeving en levens. Gelukkig komt de provincie binnenkort met een ‘integraal voorstel’.

Meer over