Commentaarmichael persson

Het politiegeweld tijdens de coronademonstratie is wezenlijk anders dan het geweld tegen George Floyd

Amsterdam, 2 januari dit jaar: het politieoptreden tijdens een coronabetoging waarvan Nils Melzer een video plaatste op Twitter. Beeld Joris van Gennip
Amsterdam, 2 januari dit jaar: het politieoptreden tijdens een coronabetoging waarvan Nils Melzer een video plaatste op Twitter.Beeld Joris van Gennip

De klap op een hoofd in Den Haag kan niet zonder meer vergeleken worden met de knie op de nek van George Floyd. Agenten zijn uitvoerders van een beleid dat elders wordt gemaakt.

Michael Persson

De VN-rapporteur voor martelingen houdt voet bij stuk: sommige politieagenten gingen over de schreef tijdens coronademonstraties in Nederland. In een interview met de Volkskrant bleef Nils Melzer bij zijn constatering dat de knuppels en honden te hard tekeergingen bij confrontaties in Amsterdam vorige week en Den Haag vorig jaar. ‘Ik zie een weerloze, ongewapende arrestant tegen wie agenten zinloos, excessief geweld gebruiken.’ En omdat niemand ingreep, zo zei hij, kan dat best wel eens een ‘systemisch probleem’ zijn.

Vooropgesteld: altijd nuttig, zo’n buitenlandse blik. In de afgelopen twee jaar bleek eens te meer dat onze trotse eigenwijsheid, met zijn intelligente lockdowns en onnodige mondkapjes en goedgetimede boosters, niet altijd tot de juiste inzichten leidt. Het is best mogelijk dat we ook te chauvinistisch denken over onze gezellige de-politie-is-je-beste-vriend-cultuur.

Maar om het politiegeweld op één lijn te zetten met dat tegen George Floyd in Minneapolis in 2020, zoals Melzer doet, is op zijn zachtst gezegd overdreven. De knie op de nek van Floyd, acht minuten lang, was moord, zo heeft een rechtbank vastgesteld. De klap op het hoofd van de arrestant in Den Haag was dat in elk geval niet; wat het wel was moet een rechtbank nog beoordelen. Het OM klaagde de agenten vorige maand al aan, nog voor Melzer daarop aandrong.

Los van de verschillende gevolgen voor de twee arrestanten, was ook de uitgangssituatie verschillend. In het geval van Floyd werd een individuele, passieve arrestant door een overmacht van agenten overmeesterd, in het geval-Den Haag ging het om een demonstrant in een groep die zelf agressief tekeerging met een startkabel, en die wordt verdacht van poging tot zware mishandeling. Ook demonstranten kunnen over de schreef gaan. Er is een punt waarna agenten klappen mógen uitdelen. Vervolgens is er een punt waar ze moeten ophouden. De vraag is of ze in die marge zijn gebleven.

Er is de laatste dagen veel geschreven over empathie en inlevingsvermogen, op te brengen voor ongevaccineerden. Datzelfde kun je zeggen voor de agenten die tegenover hen staan om de wet, onze wetten, te handhaven – ook zij zijn onze buurmannen en buurvrouwen, vaders, dochters, vrienden, vriendinnen. De polarisatie groeit als we individuen reduceren tot de groep waartoe ze behoren. En dan ligt meer geweld op de loer.

Agenten zijn uiteindelijk de uitvoerders van beslissingen die boven hen worden genomen. Als de situatie uit de hand loopt, moeten de belangrijkste vragen op dat hogere niveau worden gesteld. Was het verstandig de demonstratie vorige week te verbieden? Was het verstandig de demonstranten in te sluiten (in de VS leidt deze kettling-tactiek, het creëren van een ‘ketel’ waaruit de ingesloten groep mondjesmaat kan ontsnappen, ook vaak tot confrontaties)? Hebben deze besluiten de raddraaiers een kans geboden die ze hebben gegrepen?

Complicerende factor is natuurlijk dat een minderheid zulke demonstraties bewust gebruikt om te provoceren. De reactie van de politie, van dichtbij gefilmd en met de juiste frames op sociale media gezet, rechtvaardigt de volgende demonstratie. De dynamiek van gepercipieerd slachtofferschap vergroot de polarisatie verder – en is iets waar verantwoordelijken rekening mee zullen moeten houden.

Intussen is het goed als degenen die betrokken zijn bij geweldsincidenten zich voor de rechter moeten verantwoorden. De politiebonden zijn daar, in tegenstelling tot de VS, ook voorstander van. Niemand wil dat deze incidenten ‘systemisch’ worden.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over