ColumnArnon Grunberg

Het overtreden van grenzen is een aangename maar risicovolle aangelegenheid

null Beeld

Een kennis vertelde me het volgende. Een vrouw hoorde van haar beste vriendin dat haar min of meer wettige echtgenoot was gesignaleerd op een datingsite. Toen ze hem daarmee confronteerde, zei hij dat zijn identiteit was gestolen.

Die dag had ik in een boek van Peter Gay over de opkomst van de burgerij (oftewel de bourgeoisie) in de 19de eeuw in Europa gelezen dat die bourgeoisie grotendeels wordt gevormd door verboden, dingen die niet gedaan mogen worden, woorden die niet gebruikt mogen worden. Om met deze verboden om te kunnen gaan is sublimatie, een vorm van verdringing door middel van werk, creativiteit en meditatie, niet altijd afdoende. Soms moeten de minder wenselijke kanten van het eigen karakter worden ondergebracht in een aparte entiteit. Zoals kinderen fantasievriendjes hebben (de mijne heette Milek), zo kan de volwassene de verborgen, minder geaccepteerde kanten van het eigen ego opbergen in een zogenaamde gestolen identiteit: ik was het niet, het was de dief.

Zittend in een voortuin vroeg ik me af wiens identiteit ik zou willen stelen – ‘lenen’ is het betere woord – toen ik op de website moralmachine.net stuitte, waar je morele dilemma’s van zelfrijdende auto’s kunt oplossen. Nou ja, oplossen.

Wie moet de zelfrijdende auto, in een noodsituatie uiteraard, doden? Door uit te wijken kan de zelfrijdende auto een man en twee mannelijke artsen doden die bij groen oversteken; als hij rechtdoor gaat, doodt hij twee vrouwelijke artsen en een vrouw, die echter bij rood oversteken. Een vriend van mij vond dit geen moraal dilemma: wie de verkeersregels overtreedt heeft erom gevraagd. Maar menig deelnemer aan dit serieuze spel is sentimenteler en de dilemma’s zijn soms ingewikkelder.

In dit geval zouden wat mij betreft inderdaad degenen moeten sterven die bij rood overstaken. Het overtreden van grenzen is een aangename maar risicovolle aangelegenheid.

Meer over