CommentaarPieter Klok

Het land scheurt uiteen in haves en havenots. Daar moet het nieuwe kabinet een antwoord op vinden

DNB-directeur Job Schwank: 'Je zou willen dat ook zonder die woningmarkt de Nederlandse economie een krachtige groei vertoont.' Beeld anp
DNB-directeur Job Schwank: 'Je zou willen dat ook zonder die woningmarkt de Nederlandse economie een krachtige groei vertoont.'Beeld anp

De kloof tussen huizenbezitters en huurders schaadt de samenleving en het vertrouwen in de toekomst.

Ooit was sparen een deugd. Wie zuinig was en maandelijks wat geld opzijzette, werd uiteindelijk royaal beloond. Inmiddels lijkt sparen eerder een zonde. Wie te veel spaart, wordt gestraft met een negatieve rente. Woensdag maakte Rabobank als vijfde bank bekend dat iedereen met een spaartegoed hoger dan 100 duizend euro 0,5 procent rente moet betalen.

Banken hebben geen enkele behoefte meer aan spaargeld. Ze kunnen vrijwel onbeperkt lenen in Frankfurt bij de ECB, tegen een lage of negatieve rente. Er is geld in overvloed.

Het aantal Nederlanders dat door de negatieve rente wordt getroffen, is vooralsnog niet groot. Na de financiële crisis van 2008 hebben veel vermogende Nederlanders hun spaargeld over verschillende banken verspreid, zodat al hun geld onder het maximum van het depositogarantiestelsel valt. De stap van de banken lijkt dus eerder bedoeld om het land te laten wennen aan het begrip negatieve rente, zodat de grens waarboven dit geldt, langzaam kan worden verlaagd.

Spaarders die nog enig rendement willen maken, hebben geen andere keus dan hun geld te beleggen in aandelen, vastgoed of moderne speeltjes als de bitcoin. De gevolgen laten zich raden: de prijzen van huizen en aandelen exploderen. De AEX-index staat bijna 30 procent hoger dan een jaar geleden, de huizenprijzen stegen in die periode met 15 procent en een bitcoin is bijna zeven keer zoveel waard geworden.

Het land scheurt uiteen in haves (huizen- en aandelenbezitters) en havenots (huurders zonder vermogen), en het wordt steeds moeilijker om over die kloof heen te springen. Dat is slecht voor de samenhang in de samenleving en het vertrouwen in de toekomst. Een maatschappij is erbij gebaat dat hard werken en spaarzaamheid uiteindelijk worden beloond. Nu is iemands financiële lot in toenemende mate een kwestie van toeval, en dat is een recept voor chagrijn.

Van het nieuwe kabinet mag worden verwacht dat het met een gedegen antwoord komt op deze nieuwe realiteit. In een samenleving waarin iemands rijkdom steeds meer een kwestie is van geluk, mag van de financieel gelukkigen een grotere solidariteit worden verwacht met de minder fortuinlijken.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over