commentaar

Het is nu of nooit voor Rutte en Kaag

Het kabinet-Rutte III valt als los zand uit elkaar en kan zo niet meer effectief besturen. Als er dit weekend geen schot komt in formatie, is het tijd voor verkiezingen.

Sigrid Kaag en Mark Rutte. Beeld ANP
Sigrid Kaag en Mark Rutte.Beeld ANP

Even dacht minister Bijleveld dat zij de dans kon ontspringen. Onbewogen zat ze achter minister Kaag toen die donderdagavond haar conclusie trok uit de zojuist aangenomen motie van afkeuring. De vraag of Kaags beslissing staatsrechtelijk juist was, is voer voor discussie, maar zeker is dat zij het aanblijven van Bijleveld daarmee feitelijk ook onmogelijk maakte. Het CDA had een halve dag nodig om ook tot die conclusie te komen.

Daarmee is de chaos op het Binnenhof compleet. Het demissionaire kabinet-Rutte III valt als los zand uit elkaar. Uit de oorspronkelijke ministersploeg zijn er inmiddels zes vertrokken. Onder hun opvolgers zijn er ook alweer een paar weg. Onder de staatssecretarissen is de slachtpartij niet kleiner. Op het ministerie van Buitenlandse Zaken treedt binnenkort de vijfde minister in deze kabinetsperiode aan.

De vervangende krachten worden al geruime tijd alleen nog uit de Tweede Kamer gerekruteerd – wie anders wil er voor een paar maanden naar het Binnenhof? – waardoor de Tweede Kamer zelf steeds verder wordt uitgekleed. Dat was nou net niet de bedoeling, na alle introspectie over het gebrekkige functioneren van het parlement.

In de Tweede Kamer kan het demissionaire kabinet zich intussen vrijwel niets meer permitteren, simpelweg omdat alle partijen buiten de vier coalitiefracties vinden dat het er allang niet meer had moeten zijn.

Tot voor kort was er geen reden voor groot alarm over de impasse in de formatie. Tijd brengt vaak raad en Nederland heeft een rijke traditie van kabinetten die genoeg vertrouwen bleven uitstralen om – op een laag pitje – de dingen te blijven doen die de nieuwgekozen Tweede Kamer nodig vond. Rutte III, daarentegen, is na zes maanden aan het eind van dat vertrouwen gekomen. Het gaat zo niet meer.

Zaterdag en zondag treffen Mark Rutte, Sigrid Kaag en Wopke Hoekstra elkaar in Hilversum. Daar kan nu nog maar één vraag op tafel liggen: zijn minstens twee van die partijen bereid om vanaf komende week serieus inhoudelijk te gaan onderhandelen over de vorming van een nieuw kabinet dat binnen enkele weken kan aantreden?

Als het antwoord opnieuw ontkennend is, rest informateur Remkes slechts één advies aan de Tweede Kamer: zo snel mogelijk nieuwe verkiezingen uitschrijven.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over