commentaarpieter klok

Het is nog te vroeg voor een avondklok, te grote inbreuk op de persoonlijke vrijheid

null Beeld

Het demissionaire kabinet-Rutte III stuit deze week op het zoveelste gruwelijke dilemma. Moet het een avondklok invoeren om het virus hardhandig de kop in te drukken? Op het eerste gezicht lijkt daar weinig reden toe. De besmettingscijfers laten sinds enige tijd weer een gestage daling zien. Als de huidige lijn zich doorzet, is het aantal besmettingen medio februari dusdanig teruggebracht dat de lockdown kan worden verlicht. 

Er hangt echter een grote donkere wolk boven die cijfers. Nieuwe varianten van het virus, zoals de Britse variant, zijn mogelijk zoveel besmettelijker dat de huidige lockdown niet zal volstaan. Hierdoor dreigt een derde golf die zich nog moeilijker laat bestrijden dan de eerste twee golven. Nederland moet dus alles op alles zetten om te voorkomen dat deze mutaties zich blijven verspreiden, vinden veel virologen. 

Premier Mark Rutte heeft het OMT gevraagd om te berekenen wat het precieze effect is van de avondklok. Daarmee kon hij het besluit nog even voor zich uitschuiven en rustig kijken hoe Nederland op de mogelijke invoering van de avondklok reageerde. Hij zal hopelijk niet de illusie hebben gehad dat hij een duidelijk antwoord krijgt, want als de coronacrisis één ding duidelijk heeft gemaakt, is dat het onmogelijk is exacte voorspellingen te doen. Dat heeft alles te maken met het exponentiële karakter van het virus. Een kleine fout bij het bepalen van de besmettelijkheid leidt tot een enorm verschil in uitkomsten. Vanwege dit exponentiële karakter blijkt ook telkens weer dat je beter snel en hard kunt ingrijpen dan wachten tot de wetenschap duidelijkheid geeft. 

Er is dus veel voor te zeggen er een schep bovenop te doen. De grote vraag is hoe Nederland op een avondklok zal reageren. Wordt het sociale leven lamgelegd of zullen de meeste burgers proberen hun sociale leven zoveel mogelijk overeind te houden, door hun dinertjes, tenniswedstrijden en visites naar voren te schuiven? In dat geval kan de avondklok zelfs leiden tot meer interactie. Als de supermarkten eerder dicht moeten, zal het daar door een avondklok immers eerder drukker worden.

Het kabinet zou zich eerst moeten afvragen of het doel van de avondklok, het terugbrengen van het sociale verkeer, niet op andere wijze kan worden gerealiseerd. Nu mag elk gezin twee mensen ontvangen, maar er is geen maximum aan het totaal aantal mensen waarmee je tijdens de lockdown in nauw contact mag komen. In Groot-Brittannië is zo’n maximum er wel. Dat het moeilijk te handhaven is, omdat de overheid niet welkom is achter de voordeur, mag geen reden zijn het niet in te voeren. De overgrote meerderheid van de Nederlanders is tijdens de crisis behoorlijk gezagsgetrouw. 

Het kabinet zou ook nog een extra inspanning kunnen leveren om het aantal forenzen naar beneden te krijgen. Veel Nederlanders komen nog steeds naar kantoor. Het wordt aan de bedrijven en organisaties zelf overgelaten om te beoordelen of dat nodig is. Ook op dit terrein zouden preciezere maatregelen bedacht kunnen worden. 

De avondklok blijft een grote inbreuk op de persoonlijke vrijheid. In wezen zet je mensen gedurende acht uur van de dag gevangen. De overheid mag het middel echt alleen in geval van uiterste nood inzetten, als alle andere mogelijkheden zijn uitgeput. Dat moment is in Nederland nog niet bereikt.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over