ColumnSheila Sitalsing

Het enige dat telt in ‘de nieuwe bestuurscultuur’: dat elke geknakte ouder weer vertrouwen krijgt

null Beeld

Terwijl maandagmiddag de speculaties hoog opliepen over de ‘radicale ideeën’ rondom een nieuwe bestuurscultuur die Mark Ruttes ’s avonds laat op televisie zou ontvouwen (want passeert de premier de Tweede Kamer niet door eerst naar de televisie te gaan en dan pas naar het parlement, en is zulk dedain voor de gekozen volksvertegenwoordiging niet juist een uiting van heel oude bestuurscultuur, en komt er zo ooit iets terecht van die beroemde tegenmacht, en zou Rutte alles menen wat hij zegt of zou hij als vanouds staan te net-niet-net-wel-liegen om zijn hachje te redden, en wat als in huize Omtzigt te Enschede de duim straks omlaag gaat, en zullen vervolgens hele volksstammen weer drenzen ‘maar hij fietst zo leuk met een appel’, en krijgt Rutte dan toch zijn vierde kabinet gewoon omdat hij met kattengeduld bij het muizengaatje kan wachten totdat alle tegenstand is gesmolten?), zat een groep parlementariërs in een zaaltje in het Tweede Kamergebouw in Den Haag bedremmeld te kijken naar de ravage die de oude bestuurscultuur heeft aangericht.

In dat zaaltje spraken enkelen van de naar schatting 35 duizend ouders die door de overheid ten onrechte zijn aangemerkt als fraudeur in het kinderopvangtoeslagenschandaal. In deze tragedie komt alles wat mis is met de oude bestuurscultuur samen: de complexe en rammelende wetgeving die het product is van politiek handjeklap en van dicht gesmeerde afspraken tussen coalitiegenoten die elkaar de hand boven het hoofd houden in de Tweede Kamer, de wrakke uitvoering die het gevolg is van aanhoudende bezuinigingen, het toedekken van fouten, het weghouden van informatie bij het parlement. En wanneer de omvang van de schande duidelijk is: de grote bezorgdheid bij de regering - niet over de mensen die geruïneerd zijn, maar over het eigen imago.

De ouders waren uitgenodigd om aan parlementariërs te vertellen hoe het vordert met de compensatie die ze is beloofd, wat er nog aan schort, en of de overheid op de goede weg is. De korte versie van de antwoorden: slecht, veel en mwa.

Ze spraken opnieuw over de ellende die hun is aangedaan nadat ze onterecht waren aangemerkt als fraudeur: incasso, loonbeslag, huis kwijt, auto gevorderd, jarenlang bijten op een houtje, huwelijken kapot, carrières geknakt. ‘Als je een dubbele nationaliteit had en een buitenlandse achternaam, had je meteen bingo’, zei een van de ouders maandag. Een ander was er automatisch uit gepikt omdat ze vijf kinderen heeft met verschillende achternamen - niemand die haar vroeg hoe het zat.

De ouders die maandagmiddag in dat zaaltje zaten, hebben eenvoudige wensen. Inzage in hun volledige dossier, zonder zwartgelakte passages, want ‘God weet wat daaronder zit’. Transparantie over de compensatie. Dat ze snel door kunnen met hun leven. Blijkt allemaal niet haalbaar voor de overheid.

Wat bovenal bleek: het vertrouwen in de goede bedoelingen van de overheid is kapot. En dat heelt nooit meer. ‘Want de enige die mij ooit heeft gediscrimineerd is de overheid’, zei een ouder.

Het gepraat over ‘een nieuwe bestuurscultuur’ moet daarom niet draaien om de vraag ‘of alles wat Mark Rutte heeft gezegd voldoende is om het CDA weer aan de formatietafel te krijgen’ en ‘of dit voldoende is voor de PvdA’. De hamvraag moet zijn: hoe raakt iedereen die voor de samenleving werkt, van parlement tot regering tot de hele ambtenarij, ervan doordrongen dat dit het enige is wat telt: dat elke geknakte ouder er weer op kan vertrouwen dat de overheid er ook voor hem of haar is.

Meer over