Opinie

'Griekse deal is als meubels verkopen om hypotheek te betalen'

De reacties in de Amerikaanse media op de 'vernederende' Griekse deal zijn niet mals. Een kleine selectie. 'Als dat als een overwinning geldt voor het Europese project, dan is het moeilijk voor te stellen hoe een nederlaag eruit ziet.'

Pieter Hotse Smit
Man verkoopt Europese en Griekse vlaggen in Athene. Beeld epa
Man verkoopt Europese en Griekse vlaggen in Athene.Beeld epa

Na jaren van samen staren in de afgrond, om vervolgens uit angst toch maar tot overeenstemming te komen, hebben de geldschieters Griekenland maandagochtend in diezelfde afgrond geduwd. Daarmee was het een hoogst memorabel weekend voor Europa, maar niet in de goede zin van het woord, concludeert economisch analist Neil Irwin van The New York Times. Veel van zijn Amerikaanse collega's komen tot eenzelfde conclusie. 'Het Europese politieke landschap is veranderd, en ziet er nogal onheilspellend uit', schrijft John Cassidy van The New Yorker.

Duitsland wordt, net als door nobelprijswinnaars Paul Krugman en Joseph Stiglitz, gezien als de grote roerganger achter het 'vernederende dictaat' aan Griekenland. Zo ver als de voormalige Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis - 'het is een nieuw verdrag van Versailles' - wil Cassidy niet gaan. In tegenstelling tot het dictaat na de Eerste Wereldoorlog, kan Griekenland er nog altijd voor kiezen om niet akkoord te gaan en uit de euro stappen. Het is volgens Cassidy wel voor het eerst sinds de hereniging (1990) dat Duitsland 'schaamteloos zijn macht laat zien op het Europese podium'. Met als gevolg een van de 'opdringerigste en veeleisende' dictaten sinds de Tweede Wereldoorlog.

Grote inmenging

Maar die grote 'inmenging' in de Griekse soevereiniteit als voorwaarde voor het derde hulpprogramma, sluit niet uit dat Griekenland nog een vierde hulpprogramma nodig heeft, schrijft Michael R. Strain van het American Enterprise Institute in The Washington Post. 'Zelfs als het plan door het Griekse parlement komt, bestaat nog steeds de kans dat Griekenland niet in staat is te voldoen aan de verplichtingen omdat economische groei uitblijft of vanwege politieke redenen.'

Dat laatste ziet The Wall Street Journal als het grootste risico. De overeenkomst is volgens de financiële krant te veel gericht op private economische hervormingen, zoals belastingverhogingen, arbeidsmarkthervormingen en het verhogen van de pensioenleeftijd. Het risico bestaat dat belangrijkere politieke hervormingen weer onder het stof verdwijnen, net als bij de vorige twee reddingsprogramma's. 'Het reddingsprogramma zal Syriza aanmoedigen grotere bezuinigingen te voorkomen door meer belasting te heffen.'

Vernedering maximaliseren

De gebezigde taal in de 6 pagina's overeenkomsttekst heeft volgens Cassidy van The New Yorker als doel om 'de vernedering voor de Griekse regering te maximaliseren'. En wat is er gebeurd met het herstructureren van de Griekse schulden die de Griekse premier Alexis Tsipras beloofde, wil hij weten. De enige concessie die volgens hem is gedaan aan de Grieken is het vestigen van het privatiseringsfonds in Athene. Het fonds beheert de gelden die vrijkomen na de verkoop van staatsbezittingen (50 miljard euro), die onder andere gebruikt gaan worden voor het overeind houden van Griekse banken. Het fonds buiten Griekenland vestigen, zoals Duitsland wilde, was volgens de Fransen een vernedering te veel, schrijft Cassidy.

Het privatiseringsfonds symboliseert volgens Irwin van The New York Times de verkeerde weg die Europa is ingeslagen met de Grieken. 'Het is als een familie die alle meubels verkoopt om de hypotheek te kunnen betalen: je kunt het doen, maar het draagt niet echt bij aan een lange termijn oplossing.'

Man verwijdert anti-Europa-leuzen in Athene. Beeld getty
Man verwijdert anti-Europa-leuzen in Athene.Beeld getty

Nu uit de euro

Is het dan allemaal Europa's schuld volgens Amerikaanse media? Nee: veel van de hervormingen zijn broodnodig, schrijft The Wall Street Journal. En ja, Griekenland heeft rücksichtslos geleend, schrijft Strain in The Washington Post. Bovendien hebben de Grieken vrijwel niets gedaan om zich serieus op een Grexit voor te bereiden, staat in The New Yorker en The New York Times. Terwijl het nu het moment is voor een Grexit, en niet voor de oplossing die Europa wil, schrijft Strain. 'De slechte economische situatie van Griekenland is precies de reden waarom de euro nu moet worden verlaten', schrijft hij. 'Het grootste deel van de pijn van een Grexit is al geleden: de kosten zullen lager zijn dan wanneer Griekenland als een gezonde economie uit de euro stapt.'

Dat de euro nog leeft, is volgens Irwin een overwinning voor Frankrijk. Maar het komt tegen een Duitse prijs: beleid dat de kans groter maakt dat de euro over een, zes of twaalf maanden alsnog wordt ontmanteld. 'Als dat als een overwinning geldt voor het Europese project, dan is het moeilijk voor te stellen hoe een nederlaag eruit ziet.'

Cassidy haalt de Belgische econoom Paul De Grauwe aan van de London School of Economics om zijn ongenoegen over de Duitse opstelling te uiten. Duitsland heeft met zijn 'power politics' van afgelopen weekend laten zien hoe in de toekomst in Europa wordt geregeerd: 'Houd je aan de Duitse regels, of vertrek'. Cassidy: 'In de komende jaren en decennia zal Duitsland ontdekken dat veel Europeanen de tweede optie zullen verkiezen'.

Meer over