Commentaar

Graancrisis treft vooral arme landen, herbezinning op voedselvoorziening is hard nodig

Het zijn de kwetsbaarste burgers in arme landen die de hoogste prijs betalen voor de graantekorten die zullen ontstaan door de oorlog in Oekraïne.

Carlijne Vos

De oorlog in Oekraïne heeft ook ingrijpende consequenties voor burgers die duizenden kilometer verwijderd zijn van het strijdtoneel, vooral in de landen die afhankelijk zijn van Russisch en Oekraïens graan. Het Wereld Voedselprogramma vreest dat ‘miljoenen’ burgers honger zullen gaan lijden wanneer de graanexport gaat haperen door de sancties tegen Rusland, of wat betreft Oekraïne: mislukte oogsten of transportproblemen.

Rusland heeft in 2016 de VS van de troon gestoten als grootste graanexporteur ter wereld. Samen met ‘buurgraanschuur’ Oekraïne zijn de twee goed voor eenderde van de graanproductie in de wereld. ‘Droge’ landen als Egypte, Syrië, Soedan, Tunesië, Jemen en Libanon zijn volledig afhankelijk van import van graan en tarwe en zien de prijzen van essentiële levensmiddelen zoals brood, pasta en couscous nu al stijgen.

De graancrisis komt bovenop de coronacrisis die de wereld ook al confronteerde met de risico’s van te grote voedsel- en importafhankelijkheid. Maar het zijn opnieuw de kwetsbaarste burgers in arme landen die de hoogste prijs betalen: burgers die geen reserves hebben omdat ze hun inkomsten zijn verloren door de lockdowns, of burgers die hun oogsten zagen mislukken door droogte in onder meer het Midden-Oosten en Oost-Afrika. Of burgers die gevlucht zijn voor oorlogsgeweld en volledig afhankelijk zijn van voedselhulp zoals in Jemen, Ethiopië of Burkina Faso.

Gevreesd mag worden dat de bereidheid van het Westen om kwetsbare burgers in deze landen te blijven ondersteunen nog minder wordt nu het zijn handen vol heeft aan de oorlog en de vluchtelingenstroom uit Oekraïne. In Jemen, waar 80 procent van de bevolking afhankelijk is van voedselhulp, hebben de Verenigde Naties vorig jaar nog niet de helft van het benodigde hulpbudget gekregen. Miljoenen vluchtelingen wereldwijd lijden al honger.

De oorlog in Oekraïne zal de wereldeconomie nog op veel fronten ontwrichten, maar wat betreft voedselzekerheid is nu dringend een herbezinning nodig. Landen moeten, waar mogelijk, meer zelf produceren en zich minder afhankelijk maken van slechts enkele spelers. Rijke landen moeten hun financiële verplichtingen beter nakomen om kwetsbare burgers in arme landen te beschermen. Juist nu. In 2011 was de gestegen broodprijs aanleiding tot de protestgolf in de Arabische wereld, waar nu nog steeds de bittere gevolgen van worden gedragen.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over