Opinie

Goed om Grieken te dwingen tot hervorming

Wie de visie van Thomas von der Dunk consequent doordenkt, moet wel concluderen dat hij een neoliberaal in schaapskleren is.

Demonstratie in Athene tegen de bezuinigingsmaatregelen van de Griekse regering, 22 juli. Beeld Michael Debets / Demotix
Demonstratie in Athene tegen de bezuinigingsmaatregelen van de Griekse regering, 22 juli.Beeld Michael Debets / Demotix

De Zuid-Europeanen, aldus cultuurhistoricus Thomas von der Dunk (O&D, 5 augustus), worden steeds meer gedwongen zich als Noord-Europeanen te gedragen, zonder dat ze zich daartegen kunnen verweren. Als wij in het neo-liberale Noorden het cultuurverschil niet respecteren waarbij de Zuid-Europeanen minder productief zijn omdat zij meer hechten aan de kwaliteit van het leven, ontstaan er spanningen die uiteindelijk de vrede in Europa bedreigen.

Dit is een intrigerende visie. Jammer alleen dat Von der Dunk zijn verhaal niet afmaakt. Hij stopt op het moment dat het spannend wordt en ontloopt de enige vraag die er echt toe doet: wie gaat, als wij dat cultuurverschil wél respecteren, de rekening betalen? Het vinden van een antwoord in zijn geest wordt aan de lezer overgelaten. Gelukkig kan het huiswerk in een paar simpele stappen worden volbracht.

Puzzel

De eerste stap is een vraag over de achtergrond. Is die lagere productiviteit in Griekenland (want daar gaat het om) in beton gegoten? Anders gezegd, zijn de Grieken dommer dan wij en kunnen ze daarom minder goed meekomen? Niets en niemand wijst erop. Die lagere productiviteit is kennelijk een vrije keuze, gemaakt door een zelfstandig, democratisch land.

Stap twee. Als je met die keuze in een muntunie stapt met andersdenkenden, kun je niet meer af en toe je munt neerwaarts aanpassen. Probleem! Dit kan de laatste vijf jaar niemand ontgaan zijn. Weg uit de euro is de aangewezen oplossing, maar daar pleit Von der Dunk niet voor. Hij wil Griekenland kennelijk in de euro houden. Dat kost veel geld. Iemand moet dat opbrengen. De enige kandidaat is het Noorden. Dat zal blijvend moeten bijpassen, uit respect voor de keuze van de Grieken voor het goede leven.

Het is echter een hele puzzel om zo een subsidie moreel te rechtvaardigen. Gelukkig hoeven we er ons het hoofd niet over te breken. Die hele tegenstelling tussen het vreugdeloze, hardwerkende Noorden en de relaxte levensgenieters in het Zuiden is vals. Als landen worden gerangschikt naar geluk, eindigen die trieste Noord-Europeanen inclusief Nederland steevast bovenin en vind je Griekenland pas terug na Angola, Nicaragua en Turkmenistan.

Kwaadschiks

Relaxed zijn ze in Griekenland ook al niet, want ze werken er een stuk harder dan bij ons, ongeveer 2.000 uur per jaar, terwijl wij het met 1.500 uur voor gezien houden en wat leukers gaan doen. En die lagere productiviteit is geen kwestie van een ontspannen levensstijl, maar weerspiegelt de disfunctionele Griekse samenleving met zijn corruptie, cliëntelisme en voordeeltjes voor ieder apart deelbelang.

Komen we bij de derde en laatste stap. Wie, zoals Von der Dunk, op de gevaren wijst van het verschil in productiviteit tussen Noord- en Zuid-Europa, kan slechts concluderen tot de noodzaak van een hervorming van de Griekse samenleving, zodat de Grieken uiteindelijk gewoon mee kunnen komen met de rest. Die hele kwestie van een rekening die betaald moet worden verdwijnt daarmee vanzelf, want er is geen rekening meer. En, wie weet, worden ze net zo gelukkig als wij!

Als die hervorming niet goedschiks kan, dan maar kwaadschiks. Dat is precies wat die neoliberale Noorderlingen een paar weken geleden voor elkaar hebben gekregen. Kortom, Von der Dunk blijkt, als we zijn visie serieus nemen en er consequent op doordenken, een neoliberaal in schaapskleren. Welkom bij de club! Je kunt in slechter gezelschap terecht komen.

Tom Wansbeek, hoogleraar econometrie en statistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen. Beeld
Tom Wansbeek, hoogleraar econometrie en statistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen.Beeld
Meer over