ColumnAleid Truijens

Gevoelens van gekwetstheid en onveiligheid zijn naar, maar geen objectieve maatstaven

null Beeld

Elke keer als ik die tv-reclame zie van Hans Anders, waarin een blonde vrouw een ‘date met Hans’ heeft, aangemoedigd door haar beste vriendin, krijg ik een stomp in mijn maag. Het is een klassiek vriendinnenduo: de één een onzekere, niet beeldschone, goedgelovige goeierd, de ander mooi, zelfverzekerd en geestig. Ze worden fantastisch gespeeld door Plien van Bennekom en Susan Visser. Onder het mom van vriendschap wordt ‘Plien’, die snakt naar een date met knappe Hans, verraden door ‘Susan’, die tijdens de oogmeting superieur flirt met Hans, en haar vriendin zo belachelijk maakt.

Niemand in mijn omgeving stoort zich aan dit onschuldige filmpje. Ik weet wel dat mijn reactie kinderachtig is, maar ik het niet aanzien. Ik vind dit een gepatenteerde vrouwenstreek. Die ken ik sinds de basisschool, de brugklas, de klasseavonden. Ik kwam haar steeds weer tegen, in het café en op het werk. De onuitgesproken hiërarchie van ‘leuke meisjes’, het gevecht daarbij te mogen horen. De subtiele minachting van het uiterlijk van anderen en de valse solidariteit die dit alles moet verhullen. Ik ben een feminist geworden, maar in ‘sisterhood’ heb ik lang niet geloofd; alleen langdurig trouwe vriendinnen bieden een tegengif. Want die vriendschappen waren giftig, in mijn ervaring. En die is niet maatgevend.

In de partij Bij1 is, voorlopig, de rust weergekeerd, maar de term ‘toxisch gedrag’ bleef nog dagen nazeuren. En toch, wat weet ik ervan? Ik kan niet beoordelen of Quinsy Gario terecht de partij is uitgezet. Hetzelfde geldt voor de Amsterdamse SP-wethouder Laurens Ivens en voor turncoach Vincent Wevers. Wellicht zijn zij schuldig aan ernstig wangedrag, maar wat was precies het vergrijp? Heeft de turnbond KNGU gelijk, of Sanne Wevers, die zegt dat de bond de turnsport heeft vergiftigd? Wij weten niet wat de ware motieven van alle betrokkenen waren. De scheidslijn tussen pijn en gespeelde pijn is dun. De geslepenheid en schijnheiligheid van mensen waar het om macht en ego’s gaat, is niet te onderschatten.

Als grond voor uitzetting of ontslag lijkt mij het oordeel ‘toxisch’ te vaag en subjectief. Je neemt tenslotte wel iemand een deel van zijn leven af, en zijn reputatie en toekomstperspectief. Zulke ingrepen vereisen keihard, feitelijk bewijs van strafbaar gedrag.

Gedrag dat met een anglicisme ‘toxisch’ heet, is niet nauw gedefinieerd, al weet iedereen wat ermee wordt bedoeld. Toxisch zijn mensen die je met complimenten overladen, en als ze je niet meer nodig hebben als een baksteen laten vallen. Toxisch zijn types die het middelpunt van het heelal zijn en anderen leegzuigen. Toxisch zijn zij die stoken in relaties. Toxisch is mensen lastigvallen, buitensluiten of bedreigen. Toxisch is altijd de ander. Maar wie afdaalt in de smerigste krochten van de eigen ziel komt daar, o schaamte, ook toxische emoties tegen. Ik tenminste wel.

Gevoelens van gekwetstheid en onveiligheid zijn naar en ongewenst, maar geen objectieve maatstaven. Want dan wordt het veel te makkelijk om iemand aan wie je een hekel hebt, of van wie je af wilt, verdacht te maken. Zo’n samenleving lijkt me op den duur voor iedereen giftig en onveilig.

Meer over