CommentaarCarlijne Vos

Gemeenten moeten meer geld krijgen om de uitholling van publieke voorzieningen te stoppen

Bezoekers in bibliotheek LocHal in Tilburg. Beeld ANP
Bezoekers in bibliotheek LocHal in Tilburg.Beeld ANP

Waar blijft de miljardensteun voor gemeentevoorzieningen?

Het demissionaire kabinet wil geen extra geld uittrekken voor gemeenten om de financiële tekorten in met name de jeugdzorg te dekken. ­Gemeenten hopen nu dat een arbitragecommissie hen in het gelijk zal stellen. Hiermee is de verhouding tussen het Rijk en de gemeenten op het diepste punt beland sinds de overheveling van jeugdzorg en het invoeren van de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Participatiewet, in 2015.

Deze impasse zou het kabinet in verkiezingstijd zorgen moeten baren. De kiezer woont immers in een van de vele gemeenten die kampen met structureel geldgebrek als gevolg van decentralisering. Burgers ervaren aan den lijve dat hun gemeente gedwongen is te schrappen in voorzieningen als bibliotheken, jeugdhonken, buurthuizen, sportvelden, buurtbussen, ­culturele instellingen en groenvoorziening.

Al in 2015 werd gewaarschuwd dat de decentralisatie, die gepaard ging met een forse bezuiniging, eerst tot een toename van de zorgvraag zou leiden alvorens er efficiëntiewinst zou optreden. Precies dat is gebeurd. Omdat gemeenten ‘dichter’ op de burger zaten, spoorden ze in eerste instantie meer zorgbehoeften op. Bij tijdig preventief ingrijpen zou later minder dure zorg nodig zijn, zo was de redenering. In dit wensdenken werd te weinig ingekocht bij instellingen voor complexe jeugdzorg, zoals de behandeling voor anorexia of depressie, waardoor die wachttijden onaanvaardbaar hoog zijn opgelopen.

Inmiddels zijn er lessen geleerd bij gemeenten en instellingen om de jeugdzorg beter te organiseren, maar het is duidelijk dat gemeenten structureel meer geld nodig hebben van het Rijk. Voor jeugdzorg alleen al komen gemeenten jaarlijks 1,7 miljard euro tekort. Daarbij kloppen door corona meer werklozen, zzp’ers, sportverenigingen en cultuurinstellingen aan bij het gemeentelijk loket, terwijl de inkomsten uit bijvoorbeeld toerisme zijn weggevallen. Een verhoging van de gemeentelijke belastingen ligt voor de hand.

Nu het kabinet de begrotingsnormen naast zich neer heeft gelegd en miljardensteun geeft, moeten ook gemeenten en hun inwoners niet langer aan hun lot worden overgelaten. De uitholling van de publieke sector heeft lang genoeg geduurd en leidt tot grote onvrede en een groeiende kloof met de politiek.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over