opiniePersspiegel vaccinatievrees

Gedwongen ontslagen en ‘de dood van de democratie’: hoe gaan Europese landen om met vaccinatievrees?

Eenderde van de Nederlandse jongeren wacht met een vaccinatie-afspraak tot meer bekend is over de bijwerkingen. Ondertussen waarschuwt het kabinet voor long covid onder jongeren. Hoe gaan Europese landen om met vaccinatietwijfelaars en vaccinweigeraars?

Eenderde van de Nederlandse jongeren wacht met het maken van een vaccinatieafspraak tot er meer bekend is over bijwerkingen.	 Beeld Getty Images
Eenderde van de Nederlandse jongeren wacht met het maken van een vaccinatieafspraak tot er meer bekend is over bijwerkingen.Beeld Getty Images

Verplichte vaccinaties voor leraren, dokters en sociaal werkers. Werknemers die voor 15 september geen vaccin hebben, mogen worden ontslagen: twee pressiemiddelen die de regering in Letland begin juli introduceerde. De nationale krant Neatkariga constateert koeltjes dat het een autoritaire leider heeft die vorig jaar nog uitlegde dat corona niet bestaat en nu iedereen verplicht zich te laten vaccineren. Er zijn twee soorten landen in Europa, concludeert de krant: democratische en autoritaire.

‘Letland is een EU-lidstaat en de trend in Europa is niet-gevaccineerde mensen niet te discrimineren. Democratie is beter dan autoritarisme. Maar de situatie is glashelder en we hebben binnenkort de verplichte vaccinatie.’ De krant besluit met een opluchting waar onheil in besloten ligt: ‘De politie is in ieder geval nog niet begonnen met de jacht op niet-gevaccineerde mensen op straat.’

‘Ze beloofden vaccinatievrijheid!’

Ook de Slowaakse krant Új Szó constateert dat het land uit de pas loopt met de rest van Europa, al is de retoriek daar precies omgekeerd. Onder de ironische kop ‘Ze beloofden vaccinatievrijheid!’ verwijst de krant naar de eerdere belofte van de regering om gevaccineerden nooit ‘positief te discrimineren’.

De krant pleit er juist wel voor gevaccineerden voor te trekken: ‘In de meeste Europese landen hebben politici begrepen wat hier op het spel staat. Ze proberen burgers te overtuigen zich te laten vaccineren.’ Juist daar gaat het mis in Slowakije: ‘hier voeren de regering en oppositie campagne tegen discriminatie.’ Het gevolg, waarschuwt de krant, is dat alleen gevaccineerden ‘in de herfst niet hoeven te vrezen voor verlies van inkomsten en dierbaren.’

De Griekse krant Ta Nea pleit voor een vaccinatieverplichting, omdat menselijk welzijn topprioriteit is. De krant wijst erop dat de vaccinatiegraad onder Italiaanse zorgmedewerkers opliep tot 98 procent na verplichtstelling.

Complottheorieën en negativisme

In Griekenland moet men een stap verder gaan, stelt het commentaar, door bijvoorbeeld verplichting voor werknemers in bejaardentehuizen te onderzoeken. ‘Er zijn werkterreinen waarin dringend behoefte is aan solidariteit en collectieve bescherming van de volksgezondheid. Het heulen met complottheorieën en negativisme is onaanvaardbaar in een tijd waarin Griekenland vecht om terug te keren naar de normale situatie.’

Vaccinweigeraars gedragen zich als verwende kinderen, meent gezaghebbend Frans econoom Olivier Babeau. In Le Figaro werpt hij zich met een gloedvol betoog op als voorvechter van een vaccinatieplicht. Die zou naar zijn idee niet radicaler zijn dan de autogordel of snelheidsbeperkingen. Tegenstanders gaan ‘ten eerste voorbij aan het feit dat we al met vele, veel verdergaande beperkingen leven: neem de lockdown die onze bewegingsvrijheid wegnam, of snelheidsbeperkingen, of de plicht een autoriem om te doen.’

De econoom vraagt zich af ‘waarom de vaccinatieverplichting schadelijker zou zijn voor de vrijheid dan de beperkingen die we lang geleden aanvaardden zonder ophef te maken en op te roepen tot revolutie?’ Babeau besluit met een verwijzing naar de Franse historie: ‘Het sociaal contract is gebaseerd op het idee dat we allemaal een deel van onze vrijheid moeten inleveren om in een vrije samenleving te leven.’

Vier miljoen coronadoden

De mogelijke langetermijngevolgen van een coronabesmetting worden nog altijd onderschat, waarschuwt Julius Kalibatas, voorzitter van de Litouwse huisartsenvereniging in Lrytas. De dokter constateert dat ontkenning van het virus en de ‘categorische weigering van vaccins’ nog altijd leeft, ondanks dat het aantal besmettingen wereldwijd de 180 miljoen heeft overschreden en er vier miljoen coronadoden zijn gevallen. ‘Er is nog veel dat we niet weten over de langetermijneffecten van covid-19, maar we weten goed dat vaccinatie het enige is dat ons kan beschermen tegen infectie en zelfs ons leven kan redden. Laten we geen Russische roulette spelen met ons leven en dat van anderen.’

Er zit geen logica in het standpunt van antivaxers en complottheoretici, schrijft Yusuf Ziya Cömert in de Turkse krant Karar: ‘Zelfs als alles, inclusief het virus, slechts een samenzwering zou zijn, een uitvinding van de wereldmachten, wat verandert dat voor ons? We worden nog steeds ziek en gaan dood. Beschermt geloof in een theorie ons tegen aan de beademing liggen of doodgaan?’ Ook de theorie dat corona is gecreëerd om meer controle te hebben, haalt Cömert onderuit: ‘Onze techverslaving heeft ons al ‘transparant’ gemaakt voor surveillance: via de telefoons in onze zakken kijken ze al lang in onze hoofden.’

Zondebokken

De Cyprus Mail ziet dat anders: ‘Respect voor de mening van anderen, zelfs als die verkeerd of dwaas lijkt, is altijd een hoeksteen van de democratie geweest. Wat we nu zien, lijkt meer op de centrale planning die altijd wordt geassocieerd met totalitaire regimes. Onze regering lijkt een zero covid-beleid te voeren waar niemand op heeft gestemd en die velen als onrealistisch beschouwen. Intussen zaaien ze verdeeldheid waarmee vaccinatietwijfelaars worden gedwongen toe te geven of in zondebokken te veranderen.’

Mensen hebben er een hekel aan gemanipuleerd te worden, benadrukt Andreas Kluth in een betoog voor Bloomberg. ‘Gedwongen vaccinatie ondermijnt het vertrouwen tussen burgers en hun instellingen, omdat ze zich afvragen waarom dwang nodig is en wat er mis kan zijn met de prikken. In een tijd van complottheorieën is het voeden van kwakzalvers het laatste dat we nodig hebben in de strijd tegen het virus. Onze beste keus is om de wetenschap te blijven steunen, meedogenloos transparant te blijven en te hopen dat mensen hun armen ontbloten omdat ze dat willen.’

Perfecte wapen

Onderzoeker Mateusz Mazzini kent in het Poolse magazine Polityka geen enkele twijfel: ‘Alleen massale vaccinaties, indien nodig versterkt met een derde dosis, kunnen duizenden doden en op termijn lockdowns voorkomen. Het coronavirus zal nog een tijdje bij ons zijn, maar we kunnen de dodelijkheid ervan drastisch verminderen. We hebben het perfecte wapen in handen; het zou dom zijn dat niet te gebruiken.’

Opiniemaker Lionel Laurent erkent in een artikel voor Bloomberg dat verplichte vaccinaties zoden aan de dijk zal zetten, maar stelt dat de grootste uitdaging voor Europa elders ligt. Het moet de blik verleggen naar gebied buiten de continentale grenzen. ‘De verplichte vaccinatie moet ook buiten de grenzen van Europa worden doorgetrokken. Terwijl de rijke wereld openlijk praat over booster-shots, derde doses en een ambitieuzere vaccinatiegraad, moeten we juist de enorme ongelijkheid aanpakken met arme landen, waar slechts 1 procent van de mensen minstens één prik heeft gekregen. Anders duurt het zeker nog tot 2023 voordat er wereldwijd voldoende mensen zijn gevaccineerd.’

Meer over