GastcolumnLammert Waslander

Gastcolumn: We houden van de natuur maar niet van het milieu

Lammert Waslander

Het is deze zondag 4 oktober ‘werelddieren’ dag. Tijd om te mijmeren bij foto’s van eerder gemaakte reizen. Opspattende walvisstaarten in de oceaan bij Canada, kleurige papegaaien in het Braziliaanse oerwoud, machtige olifanten in Afrika, koraalriffen in de Rode Zee, mangrovebossen bij Bonaire of zeehonden op een zandbank in de Waddenzee. Indrukwekkende foto’s van ‘once in a lifetime’-ervaringen.

We houden van de natuur, maar we nemen het vliegtuig om ervan te gaan genieten. Het begrip milieu blijft abstract. Zo is een zeespiegelstijging van bijvoorbeeld 10 centimeter of extra CO2- uitstoot voor ons niet waar te nemen. Wel is het lastig als de huizenbouw tot stilstand komt, boeren anders moeten gaan ‘boeren’ en we op de snelweg nog ‘maar’ 100 kilometer per uur mogen rijden. We houden van de natuur, maar niet van het milieu.

Weinig mensen lijken bereid een deel van de welvaart en leefstijl op te geven voor een beter milieu. Voor de coronacrisis werd er zeer veel gevlogen, steeds meer vlees gegeten en de verkoop van SUV’s maakte het energievoordeel van elektrische auto’s ongedaan.

De coronacrisis leek het moment om de uitdijende vliegindustrie te saneren en in te perken. Een kans die de regering heeft laten liggen. KLM werd met miljarden euro’s gesteund. Het parlement heeft geen vuist gemaakt en van een duidelijke milieuvisie, ook van links, is nauwelijks sprake. Verrassend en creatief gaat Greenpeace nu de rechterlijke macht inschakelen om voor het milieu op te komen.

Enkele weken geleden kondigde Greenpeace aan de overheid aan te klagen, omdat van KLM geen concrete milieumaatregelen worden geëist. Het leidde niet tot veel aandacht in de media. De steun van weer een miljard euro die de KLM een week later aanvroeg, kwam veel uitgebreider in het nieuws. De vliegtuigmaatschappijen zijn milieuvervuilend en gedragen zich nu in coronatijd ook nog eens moreel onverantwoordelijk. Vanaf deze zomer vliegen ze weer goedkoop naar vele landen, ook landen met code oranje. Ze zijn daardoor medeverantwoordelijk voor de nieuwe verspreiding van het virus in Europa, dat bijna tot nul was gereduceerd. Tel daarbij op dat de 1,5 meter afstand niet geldt in een vliegtuig en dat passagiers op Schiphol geen testplicht hebben.

Ik zou me diep schamen als ik het milieu zou vervuilen, het coronavirus zou verspreiden, bonussen probeerde te regelen voor het management en m’n hand zou ophouden voor miljarden euro’s. Ik zou minimaal iets terug willen doen, maar nee, niet de KLM.

Het zou prachtig zijn als de linkse politieke partijen en milieu- en natuurorganisaties zich achter Greenpeace zouden scharen. Zoals sommige mensen snakken naar een terras en een knuffel, snak ik naar een milieu-betrokken geluid in Nederland.

De linkse politieke partijen moeten hun frisheid en elan weer heroveren. Vijfentwintig jaar regeren met liberale partijen heeft links in het parlement verzwakt en het linkse ideeëngoed geminimaliseerd. Het voortdurend ‘water bij de wijn’ doen’ om te kunnen regeren of invloed uit te oefenen, heeft van het ideeëngoed ‘water’ gemaakt. Er is nu een kans om buiten het parlement om weer activistisch te handelen en te laten zien waar je voor staat door bijvoorbeeld Greenpeace actief te ondersteunen bij het aangaan van de rechtszaak.

Kom, met de komende verkiezingen in het vooruitzicht, met een eigen agenda. Laat de rechtse agenda links liggen. Kom met een visie en laat zien waar je voor staat, iets dat je niet gelijk inruilt en zeker niet als het gaat om het milieu. Dat is in de toekomst het beste voor iedereen en zeker voor ‘de werelddieren’.

Lammert Waslander is psycholoog en deze maand gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie.

Meer over