Frankrijk moet vrezen voor de volgende verkiezingen

Vlak de gestage opmars van Marine Le Pen niet uit, waarschuwt Bram Sommer.

De verkiezingsuitslag toont vooral aan dat het Front National onder Marine Le Pen flink is gegroeid. Beeld afp
De verkiezingsuitslag toont vooral aan dat het Front National onder Marine Le Pen flink is gegroeid.Beeld afp

De Europese Unie heeft na de presidentiële verkiezingen in Frankrijk van het afgelopen weekeinde geen enkele reden opgelucht adem te halen. Het NOS journaal kraait victorie na de zege van Emmanuel Macron, met de blijde boodschap dat hij zinde op 60 procent van het electoraat en dat hij met zijn overwinning van 65 procent bijna evenveel steun van de bevolking ontvangt als François Hollande bij de verkiezingen in 2012.

Knap voor een nieuwkomer. Maar de vergelijking die wordt gemaakt gaat niet op. Hollande's tegenstander was Sarkozy en niet Le Pen. Om een goede vergelijking te trekken, moeten we kijken naar de verkiezingen van 2002, waar het Front National voor het eerst in de geschiedenis doordrong tot de tweede ronde van de presidentiële verkiezingen. En dan kunnen we maar één conclusie trekken: Frankrijk lijdt een nederlaag.

Toen in 2002 Jean-Marie Le Pen tegenover Jacques Chirac kwam te staan, eindigde dit in een slachting van een luttele 17,79 procent van de stemmen voor het Front National tegenover 82,21 procent voor Chirac. Dit jaar kreeg Marine Le Pen het zelfs voor elkaar, ondanks haar verschrikkelijke optreden, om na haar eerste score van zo'n 21,3 procent van de stemmen bijna 15 procent extra kiezers achter haar te krijgen in de tweede ronde. Ze steeg naar een ongekende hoogte van rond de 10,5 miljoen stemmers. Het record voor het FN stond tot dan toe op 6,4 miljoen, bij de presidentiële verkiezingen in 2012.

De theorie was dat Front National stemmers altijd wel op hun partij zouden stemmen en er verder nauwelijks zieltjes te winnen vielen. Dit blijkt onder meer uit 2002, toen het aantal stemmen op Jean-Marie Le Pen tussen eerste en tweede ronde (16,86 versus 17,79 procent) nagenoeg gelijk bleef.

Tegenwoordig is het anders. Na de overname van Marine Le Pen weet de partij wel degelijk stemmers af te snoepen van de 'gewone partijen', en we hebben het hier in de tweede ronde over miljoenen overlopers. Dat 43 procent van de stemmen op Macron vooral een tegenstem was tegen het FN is niets nieuws; het stemmen op Chirac in 2002 ging voor velen ook niet van harte. Maar dat kiezers tijdens lopende verkiezingen actief overstappen op het Front National baart zorgen.

Het Front National heeft onder Marine Le Pen weer een belangrijke stap gezet in het proces van de 'dédiabolisation', de ontduiveling van de partij. En als Macron de komende vijf jaar Frankrijk niet drastisch weet te veranderen, zal de hemel bij de volgende verkiezingen weleens naar beneden kunnen vallen.

Bram Sommer is historicus.

Verder lezen

Met de juiste strategie overwint Macron de oude links-rechtsscheiding

Als hij zijn hand goed uitspeelt, kan president Macron de oude links-rechtsscheiding in de Franse politiek overwinnen, betoogt Philippe Aghion.

Front National wil breder publiek aanspreken met nieuwe naam

Het Front National, dat de verkiezingen in Frankrijk heeft verloren met 33,94 procent van de stemmen, zal de naam van de partij veranderen. Wat die naam gaat worden, is nog niet bekend. Het idee erachter is dat de nieuwe naam meer Fransen moet aanspreken.

Franse kranten: kan Macron hopeloos verdeeld land naar zijn hand zetten?

Emmanuel Macron heeft een huzarenstuk geleverd. Drie jaar geleden was hij totaal onbekend bij het grote publiek, nu is hij president, in een land waar je altijd decennia moest meedraaien om het hoogste ambt te bereiken. Hij haalde het Elysée zonder de steun van de gevestigde partijen, met een keiharde pro-Europese campagne die door menige spindoctor als een zelfmoordstrategie zou worden afgedaan.

Meer over