VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen

Formatie, anti-vaxxers en Prins Pandjes: even een spoedcursus harmonie

vk Beeld vk
vkBeeld vk

Nu de formatie nóg verder vastloopt, anti-vaxxers Jodensterren dragen, Prins Pandjes zijn Grand Prix kreeg en ook aardige mensen onderhand tierend over straat rollen, gaan we maar eens even op spoedcursus harmonie. Waar anders dan bij de Vriezenveense Harmonie?

‘Hier kun je lekker agressie afreageren’, zegt Gerria van de slagwerkgroep, ‘maar wel met beheersing’.

De Vriezenveense Harmonie bestond in 2020 een eeuw, intussen drie orkesten groot, met twee slagwerkgroepen en een eigen muziekschool. Ze konden het jubileum door corona nog niet vieren, samen repeteren mocht ook al nauwelijks, maar deze week zullen de 200 leden zich herpakken met de uitvoering van een ambitieus muziektheaterspektakel, over ‘liefde strijd en saamhorigheid’. De voortreffelijke titel: Harmonie!

Berichten over harmonieën en fanfares in Nederland meldden al vóór corona dat die het moeilijk hebben. Ik vraag voor dit stukje nog even de laatste cijfers op bij de secretaris van de Koninklijke Nederlandse Muziek Organisatie (KNMO), die ze mopperend verstrekt, want als ze nou érgens toch ‘eindelijk een positief verhaal’ verdienen, dan toch bij springlevende Vriezenveense Harmonie!

De meest recente cijfers zijn van eind 2020. Na bijna een jaar corona waren toen in Nederland nog 98.000 muzikanten lid van 2154 muziekverenigingen ‘niet inbegrepen de amateur-symfonieorkesten en accordeonisten’. Dit jaar hebben tot nu toe tien verenigingen het lidmaatschap van de KNMO opgezegd.

Elitedingetje

Bijna honderdduizend amateurmusici zijn er dus nog steeds. Als je bedenkt dat muziek die je moet instuderen door drie kabinetten-Rutte ook nog eens is behandeld als een elitedingetje, blijft het een indrukwekkend aantal. En als ik op zaterdagmiddag de sporthal van Den Ham inloop, waar de Vriezenveense Harmonie een doorloop van Harmonie! speelt, dan is het resultaat verbluffend. Ze blazen Prokofiev alsof het niets is, net dat deel uit Romeo en Julia waarop de dansers van het Parijse Operaballet, nog opgesloten in hun huizen, via YouTube zo hartverscheurend de eerste lockdown te lijf gingen.

Dirigent Erik van de Kolk met (een deel van) de Vriezenveense Harmonie Beeld Margriet Oostveen
Dirigent Erik van de Kolk met (een deel van) de Vriezenveense HarmonieBeeld Margriet Oostveen

Hier musiceren alle beroepen en leeftijden zonder gedoe door elkaar, en ook buiten het orkest doen ze veel samen. Voor de repetitie van vanmiddag hebben de leden deze ochtend nog met zijn allen het eigen harmoniegebouw schoongemaakt voor de festiviteiten: ‘Groepsvorming moet je altijd zien te voorkomen’, zegt trompettist Arjen Muis (27), ‘dan vallen er alleen maar mensen buiten de boot’. Met je individualisering.

Hoornist Harmen is 15 jaar en Gerria Letteboer-Aalderink (56) is al 45 jaar lid van de slagwerkgroep. Zij begon op haar twaalfde, toen het net mocht, want tot begin jaren zeventig was de Vriezenveense Harmonie nog alleen voor mannen.

De eerste vrouw was de dochter van de voorzitter, ‘die moest een rokje aan’. Nog steeds heeft de familie Aalderink vijf leden in het orkest, en zo zijn er hier meer families. Gerria repeteert twee avonden per week.

Hafabra

De Nederlandse hafabra (verzamelnaam voor harmonie, fanfare en brassband) werden intussen alleen maar beter. Ze verplaatsten zich van straten naar concertzalen, waar ze ook eigen beroemde componisten hebben, zoals 'de Beethoven van de blaasmuziek’ Johan de Meij, die in de hele wereld hafabra dirigeert.

Dirigent Erik van de Kolk van de Vriezenveense Harmonie is ook een prof en dirigeert nog twee vaste andere vaste orkesten: het Gelders Fanfareorkest en Emergo Castricum. De orkestleden prijzen Erik stuk voor stuk de hemel in ‘omdat hij iedereen vertrouwen geeft’, ook als ze niet op hun best zijn (puntje voor Mark Rutte). ‘Je voelt je hier veilig’, zeggen ze ook, ‘omdat fouten gewoon nog mogen’ (puntje voor de Belastingdienst).

Zelf benadrukt Erik van de Kolk dat goede resultaten natuurlijk wel belangrijk zijn, want iedereen wil concoursen winnen, maar dat ingehuurde profs ‘nooit de sociale cohesie in een orkest mogen ontwrichten’.

Ik sta alweer verhit ‘formatie’ te mompelen en Erik lacht bescheiden dat hij ook ‘heel af en toe’ leiderschapsworkshops geeft, met de Gelderse Fanfare, ‘dan geef ik les aan managers en trek ik parallellen’.

Wat een kalmerende gedachte. Wat dit land nodig heeft, is een goede dirigent.

Meer over