OP HET TWEEDE GEZICHTJoelia Navalnaya

Evident is dat Joelia Navalnaya over sterke zenuwen beschikt

Olaf Tempelman legt bekende buitenlanders op de sofa. Deze week: Joelia Navalnaya, echtgenote van de vergiftigde Russische oppositieleider Aleksej Navalny, is een bron van misogynie bij Poetin.

Joelia Navalnaya, de onverschrokken echtgenote van de vergiftigde Russische oppositieleider Aleksej Navalny. Beeld Javier Muñoz
Joelia Navalnaya, de onverschrokken echtgenote van de vergiftigde Russische oppositieleider Aleksej Navalny.Beeld Javier Muñoz

Ze is nog steeds de echtgenote van Aleksej Navalny, niet de weduwe. Dat ze jong weduwe kan worden, weet Joelia Navalnaya al jaren. Vóór haar echtgenoot op 20 augustus op de luchthaven van Tomsk thee met het zenuwgas novitsjok dronk, was hij het doelwit van andere pesterijen uit de oude doos van de KGB. Op een beroemde foto uit 2017 behandelt Joelia Navalnaya op een openbaar toilet de ogen van haar man die zojuist een cocktail chemicaliën in zijn gezicht heeft gekregen. Hoeveel blijvende schade haar man aan ‘de thee van Poetin’ overhoudt, kan geen dokter in het Berlijnse Charité-ziekenhuis haar zeggen, maar het is al mooi dat hij uit zijn coma is gehaald.

Een Russisch damesblad schreef een paar jaar terug iets evidents, namelijk dat de Navalny’s een goed huwelijk hebben. Was dat huwelijk niet goed geweest, dan had het geen twintig jaar strijd tegen Poetin overleefd. Minstens zo evident is dat Joelia Navalnaya over sterke zenuwen beschikt. Je moet er tegen kunnen als een wandeling met het gezin in het park wordt verstoord door kerels die je man halfdood slaan. Je moet de controle over het stuur houden als een vrachtwagen uit een zijstraatje in rotvaart op je auto inrijdt. Als vrouw van de grootste vijand van de Russische staat, is je functie nooit ceremonieel.

Er is een regel uit de tijd dat de Sovjet-Unie nog bestond: áls mannen die misdadige regimes uitdagen een vrouw naast zich hebben staan, dan is die vrouw in die strijd net zo belangrijk als zij, dan wordt het regime de facto uitgedaagd door een echtpaar. Je had Andrej Sacharov én Jelena Bonner. Je had Václav Havel én Olga Havlová. Waarom juist Aleksej Navalny en Joelia Navalnaya het durfden op te nemen tegen Poetin en de oude KGB, heeft te maken met onverschrokkenheid, maar ook met hun geboortejaar: hij is van juni, zij van juli 1976.

Ze maken deel uit van de eerste en énige Russische generatie die zonder propaganda opgroeide. Toen Russische kranten onder Gorbatsjov in de late jaren tachtig van de 20ste eeuw voor het eerst de waarheid konden schrijven, zaten zij net op de middelbare school. Toen de propaganda begin 21ste eeuw onder Poetin terugkeerde, waren ze volwassen en niet eenvoudig meer te hersenspoelen. Geen mens besluit op een avond levensgevaarlijke dingen te gaan doen: deze generatie anticipeerde op een ander Rusland dan dat van Poetin. Wat begon als gewone oppositie, eindigde in een hachelijke strijd tegen een schurkenstaat.

Dat Poetin de naam van de Navalny’s niet over zijn lippen krijgt, heeft te maken met het feit dat ze de aard van zijn regime blootleggen, maar óók met wie die Navalny’s zijn: een echtpaar uit de tijd dat ‘de KGB de controle kwijt was’, man en vrouw zijn opvallend gelijkwaardig. Noem het liefdesleven van Poetin typerend voor de patriarchale oude Sovjet-elite. Zodra hij de top bereikte, ruilde hij een dociele echtgenote in voor maîtresses die hun plek moeten kennen. Bij Loekasjenko van Belarus ging het net zo. De vrouwen die de motor zijn van de protesten in Minsk, veroorzaken bij hem dezelfde kortsluiting als Joelia Navalnaya bij Poetin.

Van geen enkele westerse politicus, wordt gezegd, had Poetin zo’n afkeer als van Hillary Clinton: die gedroeg zich op geen enkele manier zoals Poetin dat van vrouwen gewend was. Niet toevallig was het Hillary Clinton die twitterde: I stand with Yulia Navalnaya. Uit de geschiedenis kan Poetin leren dat dictators moeten oppassen voor de vrouwen van de mannen die ze laten vermoorden. In 1983 liet de Filippijnse leider Marcos zijn opponent Benigno Aquino doodschieten. Drie jaar later was diens weduwe president van de Filippijnen.

Meer Op het tweede gezicht

Velen hadden de hoop al verloren, maar afgelopen maandag werd Aleksej Navalny in Berlijn succevol uit zijn coma gehaald . Hij reageert volgens het ziekenhuis op stemmen van mensen om hem heen. Ook ademt hij weer zelfstandig, na 19 dagen aan een beademingsmachine.  Wat goed nieuws is voor de Russische oppositie, is slecht nieuws voor Poetin. In Op het Tweede Gezicht werd geconcludeerd dat  Navalny een zesde zintuig bezit voor de zwakheden van het Russische regime.

Vorige week lag de Democratische presidentskandidaat Joe Biden op de sofa.  Een vraag die in de geschiedenisboeken zal belanden, is hoe het kon dat in een verkiezingsjaar waarin niet alleen de koers, maar de instituten van de Verenigde Staten zelf op het spel stonden, de Democraten werden vertegenwoordigd door een broze man die dertig jaar terug een zoveel betere kandidaat was geweest. 

Meer over