CommentaarNavalny

Europese politici tonen zich bezorgd maar machteloos. Dat geeft Poetin een vrijbrief

Aleksej Navalny tijdens de zitting dinsdag. De oppositieleider werd veroordeeld tot 3,5 jaar cel. Beeld REUTERS
Aleksej Navalny tijdens de zitting dinsdag. De oppositieleider werd veroordeeld tot 3,5 jaar cel.Beeld REUTERS

‘We hebben alle reden te geloven dat de vergiftiging van Navalny gefabriceerd is’, zei Ruslands minister van Buitenlandse Zaken Lavrov terwijl een showproces tegen de oppositieleider en ­activist gaande was. Zo werkt president Poetins propagandastaat al jaren – en tot dusver met voldoende succes.

Maar nu zijn er barsten in het front. Daarom is ­Navalny dinsdag veroordeeld tot het uitzitten van een ­celstraf van 2 jaar en 8 maanden (die hij kreeg in een eerder politiek proces) wegens schending van de voorwaarden van zijn voorwaardelijke vrijlating .

Een showproces in de slechtste 20ste-eeuwse Europese tradities. Aanklagers beschuldigden Navalny ervan zich ‘te hebben verscholen’ in Berlijn. In realiteit revalideerde hij van een chemische gifaanval door de Russische staat. ‘Hoe kon ik aan uw verplichtingen voldoen? Ik lag in een coma’, riep hij dinsdag in de rechtszaal.

Ook in Belarus vecht een overjarige autocraat met grof geweld tegen vreedzame protesten. Daar zijn al doden ­gevallen. Journalisten zitten lange celstraffen uit. Er is een lopende band van showprocessen tegen burgers die veel te weinig aandacht krijgt in Europa.

De keiharde aanpak van protesten in Rusland lijkt – te midden van een stagnerende economie – steeds meer op die in Belarus. Het risico dat dit de onrust slechts zal aanwakkeren, neemt het Kremlin, met zijn goed bewapende legioenen, op de koop toe – net als het gevaar dat Navalny een martelaar wordt. Afgezien van de Doemaverkiezingen die eraan komen, laat Poetin zich leiden door angst voor het volk en buitenlandse complotten.

De mislukte moordaanslag op Navalny, de onthulling van de FSB-daders en een door meer dan 100 miljoen mensen bekeken filmpje over de zelfverrijking van Poetins clan hebben gewerkt als breekijzer: de onvrede van miljoenen Russen komt op tal van plekken aan de oppervlakte. Wat ook hielp: een grondwetswijziging die weinigen steunden, maar officieel een monsterzege van 79 procent haalde.

De hardheid van het optreden is omineus. Onder Europese ogen vormt zich al maanden een zwarte wolk van ­repressie boven het continent. Europese politici tonen zich bezorgd maar machteloos. Dat geeft Poetin en Loekasjenko een vrijbrief. Zoals zij zich verschuilen achter ‘westerse complotten’, verschuilen Europese politici zich achter hun eigen onmacht. Beide zijn fictie.

Wegkijken is geen strategie.

Meer over