Opinie

Europese kranten: ‘De effecten van de Green Deal zijn misschien niet zo beangstigend als ze aanvankelijk leken’

De Europese Commissie overweegt kernenergie en gas onder voorwaarden als ‘groene energie’ te bestempelen. Van ‘het kan bijna niet absurder’ tot ‘het pragmatisme won’: de voorgenomen koersverandering leidt tot tweespalt in Europese media.

Maurits Chabot en Iñaki Oñorbe Genovesi
Activisten van Greenpeace projecteren de slogan 'für ein Atomstromfreies Europa'  (voor een Europa zonder kernenergie) op een van de koeltorens van de kerncentrale in Emmerthal, Duitsland. De centrale is december 2021 gesloten. Beeld EPA
Activisten van Greenpeace projecteren de slogan 'für ein Atomstromfreies Europa' (voor een Europa zonder kernenergie) op een van de koeltorens van de kerncentrale in Emmerthal, Duitsland. De centrale is december 2021 gesloten.Beeld EPA

Het conceptvoorstel waarin de Europese Commissie suggereerde investeringen in kernenergie en gas als duurzaam te labelen, is koren op de molen van een aantal lidstaten. Tsjechië, Polen, Hongarije, de Scandinavische landen en vooral Frankrijk ijveren hier al lang voor. Daarin staan ze lijnrecht tegenover Duitsland, dat zich juist tegen deze energiebronnen keert en eind december nog drie kerncentrales sloot.

De Duitse krant Frankfurter Rundschau slaat dan ook een alarmistische toon aan: ‘Stralingsgevaar? Nucleair afval dat veilig moet worden opgeslagen? Grote milieuschade door uraniumertswinning? Niets van dit alles lijkt de Commissie te interesseren. Beleggers zouden hun geld in nucleaire bedrijven moeten kunnen steken als ze dat willen, omdat ze bijdragen aan het doel van klimaatneutraliteit - en met een zuiver geweten. Het kan bijna niet absurder.’

De enige troost volgens het Duitse commentaar: ‘Volgens alles wat we tot nu toe weten, zal kernenergie ondanks het groene label in de toekomst slechts een ondergeschikte rol spelen. Het is gewoon te duur in vergelijking met de alternatieven. En de meeste investeerders kunnen rekenen.’

Fundamenteel probleem

Het Franse online magazine Contrepoints is er ondanks het voorstel van de Europese Commissie niet gerust op: ‘Tegenwoordig lopen de twee grootste lidstaten, dat als koppel ooit de motor van Europa was, uiteen in hun keuze voor een energiemix: de machtigste (Duitsland) probeert de nucleaire optie van de tweede (Frankrijk) te belemmeren en ook zijn keuzes op het gebied van hernieuwbare energie, voornamelijk wind- en zonne-energie op te leggen. In een nauw met elkaar verbonden elektriciteitsmarkt vormt deze ‘onvriendelijke’ situatie een fundamenteel probleem voor de toekomst van Europa.’

De aankondiging wordt in Tsjechië nog net niet juichend ontvangen. ‘De effecten van de Green Deal zijn misschien niet zo beangstigend als ze aanvankelijk leken’, schrijft nieuwsdienst Echo24 in een commentaar. ‘De Europese Commissie wil nu kernenergie en aardgas toevoegen aan de lijst van zogenaamde CO2-neutrale, groene bronnen. Dit is belangrijk nieuws voor Tsjechië, dat samen met Scandinavische landen, Polen, Hongarije en vooral het machtige Frankrijk deze gedragsverandering heeft bereikt. Het is belangrijk voor het voortbestaan van de EU dat verandering mogelijk is - zelfs indien de Duitsers de nederlaag niet zo eenvoudig zullen accepteren.’

Politieke gevoeligheden

In buurland Polen wordt het voorstel enthousiast onthaald in de conservatief-liberale krant Rzeczpospolita, al zijn ze er daar niet gerust op dat het daadwerkelijk wordt aangenomen. ‘De Centraal- en Oost-Europese landen willen de transformatie van hun energievoorziening baseren op twee bronnen: kernenergie en aardgas’, onderstreept Rzeczpospolita. ‘De voorstellen van de Commissie zijn dus goed nieuws voor Polen. Het is echter nog moeilijk te zeggen of het voorstel zal worden aanvaard. Het zal de twee belangrijkste pijlers van de EU verdelen: Frankrijk en Duitsland. De eerste (met de steun van Polen en andere landen in de regio, en ook Nederland, België en Finland) is een groot voorstander van de nieuwe beoordeling. Berlijn, dat al tien jaar zijn binnenlandse kernreactoren geleidelijk ontmantelt, is tegen en heeft onder meer Spanje, Oostenrijk en Denemarken aan zijn kant.’

De Belgische krant La Libre Belgique sluit zich aan bij de waarschuwende woorden. Het hoofdredactioneel commentaar benadrukt dat deze stap ‘de politieke gevoeligheden’ die in een toch al ‘zeer gepolariseerd’ Europa spelen zeker zal ‘vergroten’. ‘Felle tegenstanders van het voorstel kunnen nog steeds zeggen dat het concessies doet aan de leidende Europese landen, Frankrijk (op kernenergie) en Duitsland (op aardgas).’ De krant spreekt de hoop uit dat de Commissie uit pragmatische overwegingen snel een beslissing zal nemen, zodat de angel uit het debat gehaald wordt en ‘zodat we efficiënt en met concrete stappen vooruit kunnen. Dat zou een grote stap voorwaarts zijn’.

De verzoenende toon komt ook uit België. ‘Een alternatieve oplossing zou zijn geweest om technologie noch groen noch duurzaam te verklaren’, analyseert De Standaard. ‘Daar had de klimaat- en milieubeweging de voorkeur aan gegeven. Het zou een gedurfde stap zijn geweest waarmee de Commissie zowel haar onafhankelijkheid als haar klimaatambities duidelijk zou hebben gemaakt. Maar het pragmatisme won.’ Volgens de krant zou een ‘op principes gebaseerd besluit’ waarschijnlijk door de lidstaten zijn afgeschoten. ‘Je kunt het een gemiste kans noemen. Tegelijkertijd is het de vraag of het klimaat erbij gebaat is als langdurige politieke onenigheid de besluitvorming in de weg staat.’

Kosten beheersen en spreiden

Wel waarschuwt de Financial Times dat gas classificeren als klimaatvriendelijk slechts een tijdelijke oplossing kan zijn: ‘Uiteindelijk is aardgas geen groene energiebron. Door het op de lijst op te nemen - bedoeld als de internationale ‘gouden standaard’ - dreigt Europa’s leiderschap op het gebied van klimaat in gevaar te komen, waardoor landen elders worden aangemoedigd door te gaan met het bouwen van nieuwe gascentrales (Zuid-Korea nam vorige week vloeibaar aardgas op in zijn taxonomie). Rijke, democratische landen, zoals die in de EU, moeten laten zien hoe ze het beste klimaatneutraliteit kunnen bereiken, niet alleen vanuit technologisch oogpunt, maar ook politiek, door de kosten te beheersen en te spreiden.’

De Portugese krant Jornal de Notícias wijst er ten slotte op dat andere belangrijke hernieuwbare energiebronnen niet vergeten mogen worden: ‘Ondanks alle opwinding over kernenergie, is het bij mobiliteit belangrijk om een serieuze discussie te voeren over de keuze tussen elektrische auto’s en waterstof. Zullen we hier ook Europese verdeeldheid zien?

Volgens adviesbureau McKinsey zou waterstof in 2050 meer dan 20 procent kunnen bijdragen aan het wereldwijd terugdringen van CO2-uitstoot. Het opzetten van tankstations is geen moeilijke stap en zou een markt creëren zoals dit het geval was met elektrische laadstations. De alternatieven zijn er. Wat nog ontbreekt, zijn gecoördineerde besluiten op Europees niveau.’

Meer over