ColumnKustaw Bessems

Er zijn alleen nog heel slechte opties in deze crisis, maar dit is de minst slechte

null Beeld

We konden een man zien verkruimelen, live op tv. Het was econoom Coen Teulings, een grote in zijn vak en vroeger als directeur van het Centraal Planbureau degene op wiens werk de hele rijksbegroting rustte. Nu kwam hij bij Op1 een plan toelichten om over ruim een week het hele land open te gooien en toch alle kwetsbaren te beschermen. Er was geen touw aan vast te knopen.

De campagne Herstel NL, die Teulings vertegenwoordigde en waarbij onder meer hoogleraar en Rabobankier Barbara Baarsma is betrokken, is ook moeilijk te verdedigen. Het pleidooi komt erop neer dat ongeveer vier miljoen ouderen en kwetsbaren zich voor onbepaalde tijd uit lijfsbehoud moeten afzonderen, terwijl de rest van de bevolking – vaak hun eigen familie, vrienden en collega’s – zich vrijwillig moet laten besmetten. Misschien een uiterste noodscenario bij het uitblijven van een vaccin, dacht ik voorheen. Maar uitwerkingen van dit plan laten zien dat het zo onmogelijk is als het klinkt.

Nu is het gemakkelijk oordelen over zo’n optreden. Ook slimme economen zijn maar mensen. In de verzuchting van academicus Teulings dat de dichte middelbare scholen en universiteiten hem aan het hart gaan, klonk oprechte zorg. En terecht. Niet voor niets lijkt de consensus dat onderwijs als eerste aan de beurt is voor versoepeling. Per direct een dag in de week fysiek onderwijs voor elke middelbare scholier of student is een verdedigbaar risico.

Het ingewikkelde in de discussie over deze crisis is dat we er allemaal in zitten. Niemand heeft een afstandelijke blik. Dat maakt het moeilijk om wél onder ogen te zien hoe beroerd de situatie is en niet in somberheid te vervallen, in paniek te raken of je te verliezen in zogenaamde oplossingen die te mooi blijken om waar te zijn. Laat ik maar gewoon zeggen: ik ben er soms moe van of verdrietig. Terwijl ik vergeleken bij veel anderen licht door de crisis word geraakt.

Wat we desondanks het best onder ogen kunnen zien, is dat we momenteel alleen heel slechte opties hebben. We horen niet bij het selecte gezelschap landen dat voor indammen van het virus koos en nu relatieve vrijheid geniet. En doordat het virus muteert en het vaccineren veel tijd kost, is de regering in feite de greep op de crisis kwijt. Intussen wil een flink en groeiend deel van de bevolking geen grote offers meer brengen, waardoor een gevaarlijke wedloop dreigt tussen een almaar repressievere staat en een getergd deel van de populatie. Het is dus niet alleen kiezen tussen zeer kwaden, er is haast bij.

Met zijn boek Vrij van corona doet vermaard hoogleraar epidemiologie en infectieziekten Jaap Goudsmit een voorzet. Hij suggereert: geef voorlopig niemand een tweede prik bij het vaccineren, geef eerst alle ouderen – en kwetsbare jongeren, zegt hij desgevraagd – een eerste inenting, van welk merk ook. Dat beschermt volgens hem genoeg tegen ernstige ziekte. Daarna zou je wat Goudsmit betreft niet moeten wachten met het openen van de samenleving tot alle gezonde jongeren zijn gevaccineerd, maar wel veel moeten testen om grote uitbraken te voorkomen.

Een plan met gevaren. De precieze gevolgen van het uitstellen van de tweede prik zijn onbekend. Niet elk vaccin werkt even sterk voor elke groep. Een klein deel van de gezonde jongeren zal ernstig ziek worden, soms blijvend. En of de capaciteit in ziekenhuizen dan wel voldoet, is de vraag.

Klinkt slecht? Dat zei ik al. Maar doormodderen is slechter. En het idee van Teulings en de zijnen nóg slechter. Een minder slecht scenario heb ik nog niet gehoord.

Mailen? k.bessems@volkskrant.nl

Luister ook

Viroloog Jaap Goudsmit te gast in de Volkskrant-podcast Met Groenteman in het nieuwe normaal
Jaap Goudsmit schreef het boek ‘Vrij van corona’. Reden voor een inzichtelijk interview met deze hoogleraar epidemiologie en infectieziekten aan de Harvard Public School of Health en wetenschappelijk directeur van het Human Vaccines Project. Gijs praat met hem over het gebrek aan leiding in deze crisis in Nederland en over een Deltaplan om eruit te komen.

Meer over