Commentaar

Eindelijk wordt het idee geschrapt dat vrouwen te wispelturig zijn om meteen te beslissen over abortus

Het is de hoogste tijd dat Nederland een streep zet door de paternalistische verplichte bedenktijd bij een abortus.

Sacha Kester
Voor de deur van abortuskliniek Het Vrelinghuis, gevestigd in het gebouw van de Stadskliniek Utrecht aan de Biltstraat, hangt een bord waarmee wordt gewaarschuwd voor agressieve anti-abortusdemonstranten.  Beeld ANP
Voor de deur van abortuskliniek Het Vrelinghuis, gevestigd in het gebouw van de Stadskliniek Utrecht aan de Biltstraat, hangt een bord waarmee wordt gewaarschuwd voor agressieve anti-abortusdemonstranten.Beeld ANP

Eindelijk wordt het compromis overboord gegooid waarmee seculiere politieke partijen ruim veertig jaar geleden tandenknarsend akkoord gingen: de vijf dagen verplichte bedenktijd voordat een abortus mag worden uitgevoerd.

In de jaren zeventig werden al diverse pogingen gedaan om het afbreken van een zwangerschap in Nederland wettelijk te regelen, maar christelijke partijen lagen dwars. Pas na een jarenlange strijd werd in 1980 met de kleinst mogelijke meerderheid een wet aangenomen (die in 1984 van kracht werd), waarin een waarborg was opgenomen tegen een ‘overijlde’ beslissing. Want het is ‘geenszins uitzonderlijk’, zo stelde de regering, dat ‘een vrouw nog niet geheel zeker is dat zij de zwangerschapsafbreking ook inderdaad wenst’.

Niet goed nadenken

De aanname dat een vrouw een wispelturig, emotioneel wezen is, dat niet altijd goed nadenkt voor ze een dergelijke beslissing neemt, is op zijn zachtst gezegd absurd. Toch bleef het jarenlang onmogelijk om een streep door deze woorden te zetten omdat regeringspartijen CDA en CU de behandeling van abortusvraagstukken blokkeerden. Nu kan dat eindelijk wel: in het regeerakkoord is afgesproken dat abortus een ‘vrije kwestie’ is, waardoor Kamerleden naar eigen inzicht mogen stemmen. Een goede zaak. Kwesties van het geweten horen geen onderdeel uit te maken van de fractiediscipline – iets waartoe bijvoorbeeld ook Angela Merkel in 2017 besloot bij de stemming over het homohuwelijk.

Het is tragisch dat felbevochten vrouwenrechten in grote delen van de wereld steeds minder vanzelfsprekend worden, onder druk van ultraconservatieve en religieuze bewegingen. In de VS is abortus in sommige staten aan banden gelegd, in Polen werd vorig jaar een anti-abortuswet aangenomen, en ook in Nederland moeten vrouwen zich soms door een haag van demonstranten heen vechten om een abortuskliniek te bereiken. De strijd van de Dolle Mina’s, die in de jaren zeventig riepen dat vrouwen ‘baas in eigen buik’ horen te zijn, is nog lang niet voltooid.

Donderdag zet Nederland daarin een nieuwe stap: dan zal een D66-initiatiefwetsvoorstel over het afschaffen van de verplichte bedenktijd bij abortus worden behandeld, en een meerderheid van de Tweede Kamer is voor. Het is de hoogste tijd. Het recht om over het eigen lichaam te beschikken is een fundamenteel grondrecht.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over