De week van de hoofdredacteurPieter Klok

Een winnaar uitroepen is lastig op verkiezingsavond

null Beeld

Sinds in 2007 de stemcomputers In Nederland in de ban werden gedaan, zijn verkiezingsavonden nog meer dan voorheen een zenuwslopende aangelegenheid geworden. In de krant van 23 november 2006 konden we voor het laatst met grote stelligheid over de verkiezingsuitslag schrijven. Sinds de verkiezingen van 2010 wordt weer volledig met de hand geteld en is de definitieve uitslag pas ver na het sluiten van de krant bekend. We moeten volledig varen op de exitpoll, de opiniepeiling die wordt uitgevoerd bij de stembureaus, en daardoor allerlei voorbehouden maken.

In 2010 konden we geen winnaar uitroepen. Het verschil tussen Mark Rutte en Job Cohen in de exitpoll was daarvoor te klein. In 2012 lukte dat ook niet – Diederik Samsom was Mark Rutte dankzij een spectaculaire inhaalrace op een haar na genaderd. We konden niet anders dan de krant openen met een algemene boodschap ‘Het midden is terug’.

Sindsdien heeft Mark Rutte zo’n grote voorsprong genomen dat we bij de exitpoll wel al direct weten wie de grootste partij is, maar verder is er vooral nog veel onzeker en is de peiling bedrieglijk. Op basis van de eerste exitpoll woensdag besloten we dat Rutte weliswaar de verkiezingen had gewonnen, maar dat Sigrid Kaag de grote winnaar was. D66 kreeg er immers 8 zetels bij, de grootste winst van iedereen.

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Aanvankelijk was er geen foto van haar beschikbaar – waardoor we nog even overwogen om toch Rutte voorop te zetten. Tot ANP rond 22.00 uur ineens met een geweldige foto kwam waarop ze juichend op een tafel stond – een campagnefoto bleek een dag later, maar wel een iconisch beeld. Aan zo’n klimpartij zitten risico’s legt Sheila Sitalsing in onze verkiezingspodcast Koorts uit: je moet daar bij de keuze van kleding en schoeisel al rekening mee houden. Of het helemaal spontaan was, zullen we nooit weten. Het was in alle gevallen een briljante ingeving: zo vier je een verkiezingsoverwinning in de 1,5-metersamenleving, waarin je elkaar niet kunt omhelzen.

Sinds dat glorieuze moment is de winst van Kaag wel gehalveerd. Van de voorspelde 8 zetels winst zijn er nog maar 4 over. De vraag is wat er was gebeurd als het precies omgekeerd was gegaan. Als D66 in de eerste peiling op 19 zetels was uitgekomen en later was doorgegroeid naar 23. De overwinning was dan uiteindelijk net zo groot geweest, maar was ze dan ook op de tafel gesprongen? Had ze dan ook op alle voorpagina’s gestaan?

Meer over