Columnbert wagendorp

Een vleermuis is al geen prettige zondebok, maar een slordige labmedewerker is helemaal een afgang

null Beeld

President Joe Biden heeft de Amerikaanse inlichtingendiensten 90 dagen de tijd gegeven om definitieve conclusies te trekken over de herkomst van het SARS-CoV-2-virus. Biden zei dat woensdag, dus nog 89 dagen te gaan. De president wil weten of het virus niet tóch is ontsnapt uit een Chinees lab. Bijna anderhalf jaar na de uitbraak zijn we daarmee weer terug bij de complottheorieën.

Op Facebook, een prominente broedplaats van dergelijke theorieën, mag weer vrijuit worden gespeculeerd. Sinds februari trad het platform streng op tegen desinformatie over de oorsprong van covid, maar nu zelfs dokter Fauci de oproep van Biden steunt, is fakenieuws weer nieuws geworden. Ook de EU, andere Westerse regeringen en WHO-baas Tedros vinden dat de waarheid boven tafel moet komen. Facebook noemde ‘de veranderende aard van de pandemie’ en de noodzaak het beleid ‘te actualiseren op basis van nieuwe feiten en trends’ als reden voor het aangepaste beleid.

Voorlopig zijn er nog helemaal geen nieuwe feiten, maar het feit dat de autoriteiten niet uitsluiten dat die er mogelijk wel zijn, is op zich een nieuw feit, redeneert Facebook.

Een onderzoeksteam van de WHO, onder wie de Nederlandse viroloog Marion Koopmans, reisde begin dit jaar af naar China. De commissieleden neusden rond op de Chinese ­dierenmarkten, hadden gesprekken met Chinese virologen en legden het virus nog eens onder het vergrootglas. De conclusie luidde dat het ‘hoogst onwaarschijnlijk’ was dat SARS-CoV-2 uit het laboratorium kwam en dat de van dier-naar-mens-theorie de meest logische verklaring bleef.

Maar onwaarschijnlijk is wat anders dan onmogelijk en ­bovendien: hadden de Chinezen wel open kaart gespeeld? Hadden de commissieleden alle informatie wel mogen inzien? Waarschijnlijk niet. Zo weigerden ze een onafhankelijk onderzoek in het Wuhan Institute of Virology toe te staan en waren er inconsistenties in de dier-naar-mens-hypothese: niet alle gevallen waren terug te voeren op de voedselmarkt.

Twee weken geleden stuurden achttien wetenschappers een brief aan het tijdschrift Science, waarin ze verklaarden dat ­zowel de dier-naar-mens- als de ‘lablek’-theorie levensvatbaar was. Drie Amerikaanse onderzoekers, die de hypothese van het lekke laboratorium vorig jaar nog hadden afgedaan als een ­samenzweringstheorie, noemden die nu ‘plausibel’. ‘We kunnen een soort labongeluk niet uitsluiten’, zei de directeur van National Institute of Health vorige week tegen senatoren.

En opeens dook de paper weer op van twee Chinese wetenschappers, Botao Xiao en Lei Xiao, uit februari 2020, die schreven dat het virus ‘waarschijnlijk afkomstig was uit een laboratorium in Wuhan’. De paper werd destijds razendsnel weer ­ingetrokken wegens gebrek aan harde bewijzen. Misschien waren de Xiao’s door de overheid tot de orde geroepen, maar dat doet er nu even niet toe.

De lablek-hypothese is plotseling weer een serieuze optie en Joe Biden wil weten hoe het zit. Of de inlichtingendiensten daarvoor kunnen zorgen is twijfelachtig. Een geheim agent is geen viroloog en er is, voor zover bekend, geen onderschepte Chinese communicatie waaruit blijkt dat sprake was van een lablek. Het antwoord zal moeten komen van wetenschappers, maar dan moeten de Chinezen openheid van zaken geven.

Die zal er vermoedelijk niet komen. De 3,3 miljoen doden, de duizenden miljarden die zijn besteed aan de gevolgen van het virus, de totale ontregeling van de wereldeconomie: een dolle vleermuis is al geen prettige zondebok, maar altijd nog een ­betere dan een slordige Chinese laboratoriummedewerker.

Meer over