De week van de hoofdredacteurPieter Klok

Een van de grootste valkuilen in verkiezingstijd is de zichzelf versterkende journalistiek

null Beeld

Een van de grootste valkuilen in verkiezingstijd is de zichzelf versterkende journalistiek, journalistiek die een werkelijkheid creëert in plaats van haar te beschrijven. Dat werkt bijvoorbeeld als volgt: na het eerste tv-debat blijkt uit peilingen dat kandidaat x het niet goed heeft gedaan. Vervolgens wordt er in de media uitgebreid gereflecteerd op het matige optreden van kandidaat x. Als reactie hierop begint de partij van kandidaat x te dalen in de peilingen. Interviews met kandidaat x gaan steeds minder over zijn plannen voor het land en steeds meer over zijn matige campagne. Vervolgens beginnen anonieme bronnen uit de partij hun onvrede te uiten in de krant. Daarop wordt kandidaat x aan een kruisverhoor onderworpen ‘uw partijgenoten zijn ook niet tevreden over uw functioneren, lees ik hier’.

Wie bij deze campagne kandidaat x is laat zich raden, maar bijna elke campagne heeft er een.

Het omgekeerde gebeurt overigens ook. Een partij staat ineens op in een zetel in peilingen, krijgt daarop aandacht van de media, wordt gezien als jong, fris en fruitig en stijgt verder. Dion Mebius schreef in zijn reportage over Volt over ‘dat ene ongrijpbare verschijnsel in de politiek: momentum’. Dat verschijnsel kan een partij ineens omhoog en omlaag duwen. Misschien is het voor media vooral zo ongrijpbaar omdat ze er een cruciale rol in spelen.

 Campagnevoerders voor Volt in de Paleistuin in Den Haag. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Campagnevoerders voor Volt in de Paleistuin in Den Haag.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Het is een mechanisme dat je ook op financiële markten ziet en waarvoor George Soros ooit zijn reflexiviteitstheorie bedacht, waarin waarneming en realiteit elkaar continu versterken.

Raoul du Pré, chef van onze parlementaire redactie, waarschuwt ons dagelijks om onze journalistieke keuzes niet te veel te laten bepalen door dagkoersen. Hij waakt erover dat onze verslaggeving vooral over de inhoud van de programma’s gaat en dat elke partij de kans krijgt haar verhaal te doen.

De basis onder deze aanpak is de interviewserie met alle lijsttrekkers, waarin iedereen evenveel ruimte krijgt, of je nu op 5 of op 40 zetels staat in de peilingen. Ook de partijprogramma’s krijgen allemaal een even serieuze behandeling, in een aparte rubriek en in de vergelijking per beleidsterrein.

Toen we Du Pré vroegen om een verhaal over Volt te maken, wilde hij dat alleen doen als we ook over andere kansrijke nieuwkomers zoals Ja21, Code Oranje en Bij1 zouden schrijven.

En toen we uiteindelijk toch een stuk over kandidaat x schreven, ging dat niet over zijn eigen falen, maar vooral over een partij die in een identiteitscrisis verkeerde.

Alles over de verkiezingen

Op 17 maart kiezen we een nieuwe Tweede Kamer. Op deze pagina leest u onze lijsttrekkersinterviews, vindt u onze analyses van de partijprogramma’s en kunt u onze stemwijzer doen.

En in de politieke podcast Koorts word je in aanloop naar de verkiezingen iedere week bijgepraat door Sheila Sitalsing, Pieter Klok en Gijs Groenteman en de Haagse redactie van de Volkskrant.

Meer over