VerslaggeverscolumnToine Heijmans in Utrecht

Een tweede OMT is nu noodzakelijk, eentje dat de sociale ontwrichting van het virus overziet

null Beeld

Bijna een jaar nu waarschuwt de overheid voor menselijk contact: het is gevaarlijk en strafbaar. Dat wordt geaccepteerd. De pandemie kroop zó onder de huid, dat een congres met vijfhonderd mensen bezoeken angstaanjagend is – even aarzel ik zelfs naar binnen te gaan.

Het ‘nieuwe normaal’ is normaal geworden, niemand gebruikt die term nog, dat is uit de begintijd. Aan elk sociaal contact gaat nu de vraag vooraf of het veilig is. Als het tegenzit gaat dit nog jaren duren, totdat niemand meer beter weet.

Zo stap ik schuchter het theater binnen en de foyer is vol met soortgenoten. Zo veel! Aan statafels! En ze veroorzaken een geluid, een geroezemoes, al die stemmen tegelijk! Ze drinken koffie en doen daarbij hun mondkapjes af, stel je voor, stel dat het virus zichtbaar was, wat zou je dan zien?

Vijfhonderd mensen zijn in het Beatrixtheater bijeen tijdens het eerste proefevenement van Fieldlab.  Beeld ANP
Vijfhonderd mensen zijn in het Beatrixtheater bijeen tijdens het eerste proefevenement van Fieldlab.Beeld ANP

Iedereen is getest en negatief bevonden, we zijn opgedeeld in ‘bubbels’ met een eigen ingang en eigen vakken in de zaal, waar je niet zomaar naast elkaar mag zitten. Het is een wetenschappelijk experiment, een ‘fieldlab’, bedoeld om te bewijzen dat het voor mensen mogelijk is om bij elkaar te zijn. Maar tegelijk bewijst het wat corona heeft veroorzaakt, en erger: wat het nog gaat veroorzaken.

Iemand omhelzen of een hand geven – deden we dat ooit?

Als lid van de ‘paarse persbubbel’ mag ik me na het meten van mijn lichaamstemperatuur (36,1 graden) mengen met de andere bubbels (‘geel’, ‘groen’, ‘blauw’) en het duurt even voordat ik de schaamte voorbij ben. Maar de mensen die hier zijn hebben sociaal contact als vak, ze werken in de evenementenbranche en onthalen me als familie. Ze zijn het digitale gehannes zat: prima, al die symposia en personeelsfeesten per scherm, maar ‘dat is zó 2D’, zegt Robin Hensen, ‘en dat werkt dus niet. Pas als je iemand écht in de pupillen kijkt, ontstaat die lichamelijke reactie.’

Hij is van eventmarketingbureau Live Impact en zijn compagnon, Philip Mulié, kijkt alvast vooruit: ‘We moeten er de komende jaren mee leren leven.’

Het laatste event dat Anouk van de Water organiseerde was een personeelsfeest voor VodafoneZiggo, zesduizend mensen, ‘een week voor de lockdown gecanceld’. Daarna niets. Komen er nog zulke groepen ongedwongen dansend en drinkend bij elkaar, in de nieuwe wereld? ‘Hoe wil je op anderhalve meter dansen?’, zegt Anouk. En: ‘Dit kan gewoon nog tien jaar duren.’

Angstaanjagend is niet de menigte hier bijeen, het is de snelheid waarop de mens leert dat contact gevaarlijk is en zich daarnaar voegt. ‘We zijn geneigd aan alles te wennen. Ook aan een dictatuur’, zei Adriaan van Dis over zijn vandaag verschenen toekomstroman KliFi. ‘Dat is een huid waar je heel langzaam in groeit.’

Iedereen is opgedeeld in ‘bubbels’ met een eigen ingang en eigen vakken in de zaal. Beeld Toine Heijmans
Iedereen is opgedeeld in ‘bubbels’ met een eigen ingang en eigen vakken in de zaal.Beeld Toine Heijmans

De dagvoorzitter van het congres, Pauline de Wilde, is niet de enige die haar emoties onder controle moet houden bij het zien van een zaal vol echte mensen: ‘De eerste die gaat huilen krijgt honderd euro.’ Het gaat om de ‘emotionele chaos die erbij komt kijken, wat corona met een mens doet’, zegt ze, een prachtige omschrijving van wat elders nauwelijks besproken wordt.

Tijdens de eerste lockdown kwam er een pleidooi om het Outbreak Management Team te versterken met psychologen, sociologen, economen: mensen met oog voor ontwrichting. Daar is niets meer van vernomen, logisch, want het OMT blijft beter bij de ziektestatistieken. Maar ook de overheid liet dit lopen: hier en daar borrelen ideeën op voor sociale herstelplannen, al dan niet gerelateerd aan de verkiezingen, maar de daadkracht die het kabinet tentoonstelt bij het verzinnen van vrijheidsbeperkende regels heeft geen tegenwicht in het beperken van de sociale schade.

Een tweede OMT is noodzakelijk, nu blijkt dat één jaar corona pas het begin is. Een dat de gevolgen van de regels in de gaten houdt. Van de ‘Denktank Coronacrisis’ die daarvoor is opgericht werd weinig meer vernomen: die ‘gaat nadenken’, alsof er tijd voor is.

Dan betreedt Mona Keijzer het podium, de demissionair staatssecretaris. Ze is bang ‘té emotioneel’ te worden, zegt ze, ‘want daar is dit wel het moment naar’. Al die mensen bij elkaar!

Ze is lid is van een kabinet dat met strenge persconferenties de emotie al een jaar lang schuwt en toch zegt ze dit: ‘Op deze manier houden we het niet vol, menselijk gezien.’

Meer over