Kunst volgensRobert van Gijssel

Een streamingdienst die meeluistert als u over muziek praat? Dat mag nooit gebeuren, maar kan straks wel

Robert van Gijssel Beeld Daniel Cohen
Robert van GijsselBeeld Daniel Cohen

Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Merlijn Kerkhof, Anna van Leeuwen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, ­muziek, theater of beeldende kunst.

Stel, het is vrijdagavond. U zet een opgewekte afspeellijst op en trekt een fles open. Dan zet u een boom op met huisgenoten of vrienden over de tracks die voorbijkomen op die Thank God It’s Friday-playlist. En als het nummer Trouble’s Coming van Royal Blood erin kleunt, roept u: ‘Yeah, rock on!’ U houdt namelijk wel van een rockliedje waarbij je bier kunt drinken.

Stel nu ook even dat uw streamingdienst dat geouwehoer van u opneemt en verzamelt in de peilloze put met data. En dat u en al uw geregistreerde contacten vervolgens Royal Blood krijgen aangeboden door het algoritme. Omdat u ‘yeah, rock on’ heeft geroepen.

Onvoorstelbaar? We moeten vrezen van niet. Spotify, de grootste streamingdienst, heeft begin dit jaar een patent aangevraagd en toegewezen gekregen op software die spraak en achtergrondgeluid van klanten kan opnemen en gebruiken. Want Spotify kan daar misschien wat mee. Het is uiteraard voor uw eigen bestwil, want Spotify wil u graag nóg beter van dienst zijn en u nog accurater vertellen welke muziek u goed moet vinden.

Natuurlijk, het is slechts een patent. Misschien komt Spotify tot bezinning. Maar we mogen ons best zorgen maken over een afgrijselijk toekomstscenario, want we weten allemaal dat technologische noviteiten, als ze eenmaal zijn verzonnen door een tech-hipster in een transparant kantoor in New York, zelden een halt worden toegeroepen. Bovendien: er kan al met u worden meegeluisterd door bijvoorbeeld die geinige speakertjes van onlinewinkel Amazon, dus zo abstract is de meeluisterapocalyps niet.

Deze week schreven bijna tweehonderd musici een protestbrief aan Spotify, met het dringende verzoek voor eens en altijd te beloven dat er nooit zal worden gebruikgemaakt van de meeluistersoftware, die volgens de artiesten pure spionage is. Volgens de bezorgde artiesten kan Spotify met de opnamen ‘geslacht, leeftijd, emotionele toestand en accenten’ van klanten herkennen, en die gegevens gebruiken. ‘Het is gevaarlijk, een schending van de mensenrechten en zou niet geïmplementeerd mogen worden door Spotify of enig ander bedrijf’.

Gitarist Tom Morello van Rage Against the Machine schrijft: ‘Hoe kun je ooit nog uit je dak gaan als je onder surveillance staat van een bedrijf?’ Er liggen grote gevaren op de loer, van discriminatie tot geestelijke manipulatie en datalekkages. Zou Spotify dat zelf niet zien?

Die vraag beantwoordt de techreus nog niet. Het bedrijf stelt dat slechts sprake is van een patent en dat vele patenten ongebruikt blijven liggen. Voorlopig heeft Spotify over deze specifieke zaak ‘niets nieuws’ te melden. Eerder schreef Spotify-onderbaas Horacio Gutierrez een officieel statement over het patent, op verzoek van Access Now, een organisatie die waakt over digitale rechten van mensen. ‘De beslissing om een patent aan te vragen wil niet zeggen dat we ook van plan zijn het idee uit te voeren. Daarbij spelen veel meer zaken mee, waaronder ons verantwoordelijkheidsgevoel voor onze gebruikers en de hele maatschappij.’

Weet u nog, dat u vroeger naar de platenzaak ging en daar een gesprek aanknoopte met die aardige verkoper die u dan een tip gaf over die net verschenen plaat? Onze niet-algoritmische tip: dat kan nog steeds.