Media inPolen

Een pornografische persconferentie van de Poolse regering over vluchtelingen zorgt voor ophef

Poolse ministers verspreiden nepnieuws over Afghaanse vluchtelingen die uit Belarus komen, maar daar trapt niemand in, ziet correspondent Arnout le Clercq.

Poolse militairen houden Afghaanse vluchtelingen tegen die uit Belarus arriveren aan de grens. 
	 Beeld Tass / Getty
Poolse militairen houden Afghaanse vluchtelingen tegen die uit Belarus arriveren aan de grens.Beeld Tass / Getty

Wat bezielde twee Poolse ministers toen ze bij een persconferentie beeldmateriaal toonden van een man die gemeenschap heeft met een paard? De storm van verontwaardiging die daarna opstak in de Poolse media is weer wat geluwd, maar laat flinke brokstukken achter.

De regering hield de gewraakte persconferentie, uitgezonden op televisie, wegens de migratiecrisis aan de Belarussische grens. Het regime in Minsk haalt vluchtelingen uit meerdere continenten naar Belarus en zet ze de grens over. Hierop riep de Poolse regering begin september de noodtoestand uit. Het gebied is een no-go-zone: hulpverleners en journalisten mogen er niet in.

De Poolse regering wilde de noodtoestand na dertig dagen verlengen. Ministers Kaminski (Binnenlandse Zaken) en Blaszczak (Defensie), beiden van regeringspartij PiS, zetten hun argumenten hiervoor kracht bij met beeldmateriaal dat op telefoons van vluchtelingen zou zijn aangetroffen.

Beeldmateriaal

In hun powerpointpresentatie, die nog altijd op de website van de overheid staat, benadrukken ze de bedreiging die vluchtelingen vormen voor de Poolse samenleving. Zo had de grenswacht beeldmateriaal gevonden van executies en valse papieren, wat zou wijzen op banden met terroristische organisaties.

Ook de goede zeden, niet onbelangrijk in het katholieke Polen, liepen gevaar. Dit werd aangetoond met beelden van kinderporno en dierenseks. Staatszender TVP stuurde de beelden de Poolse huiskamers in en schreef over de man in beeld: ‘Hij verkrachtte een koe, wilde hij naar Polen?’

Een Pools gezegde luidt: ‘Wie in Polen woont, lacht niet om het circus’, een verwijzing naar de soms absurde werkelijkheid waarbij circusvoorstellingen bleek afsteken. Het beeld van twee ministers die stijfjes naast de powerpoint met pornografisch materiaal stonden, kon op (digitaal) hoongelach rekenen. Al was het maar om de plaatsvervangende schaamte te verhullen die, samen met verontwaardiging, snel de overhand kreeg.

De actie van de autoriteiten overschreed ‘nieuwe grenzen’, volgens nieuwssite OKO.press. Niet alleen toonden ze expliciet materiaal vol racistische stereotyperingen, ze vertelden iets wat gewoonweg niet waar was. OKO.press onthulde dat de beelden van internet waren geplukt en niet afkomstig zijn van een in beslag genomen telefoon (ook wees de redacteur erop dat het dier geen koe maar een paard was). Nepnieuws dus. De link met terroristische activiteiten was eveneens uit de duim gezogen.

‘Voorbij alle ethiek’

De progressieve krant Gazeta Wyborcza schreef dat ‘de autoriteiten nergens voor terugdeinzen’ en noemde het ‘beangstigend’. Ook vanuit kerkelijke hoek klonk kritiek. Zuster Malgorzata Chmielewska, een bekende non, noemde de beelden in een interview op nieuwsportaal Wirtualna Polska ‘voorbij alle ethiek’. ‘Zulke methoden werden gebruikt bij propaganda tijdens de duisterste momenten van de menselijke geschiedenis, van het Derde Rijk tot Rwanda.’

Het conservatieve dagblad Rzeczpospolita, niet altijd even kritisch over de regering, trok uitzonderlijk hard van leer en noemde het een ‘schandalig schouwspel van haat’, bedoeld om vluchtelingen te ‘vernederen en ontmenselijken’. De ministers zaaiden paniek voor politiek gewin, stelt de krant. ‘In een beschaafde samenleving zou ook een grens aan politiek cynisme moeten zitten.’ Volgens Rzeczpospolita heeft de regering zich nu definitief gediskwalificeerd als betrouwbare informatiebron in het grensgebied.

Desalniettemin blijft regeringspartij PiS stijgen in de peilingen, volgens analisten door de harde stellingname in de grenscrisis. Ondertussen is de noodtoestand met zestig dagen verlengd.

Arnout le Clercq is correspondent in Warschau.

Meer over