Meelezers

Een kastje thuis om CO2 en fijnstof te meten: Volkskrantlezers doen mee aan journalistiek onderzoeksproject

In deze rubriek reageert de redactie op wat er leeft onder lezers. Deze week: hoe pakt het uit als lezers meedoen aan journalistiek onderzoek?

Fleur de Weerd
Vervuilde lucht schaaft in Nederland gemiddeld een jaar van ons leven af. Daarbij blijft de luchtkwaliteit binnenshuis vaak onderbelicht. Wat bepaalt hoe gezond de lucht in huis is? Om dat te onderzoeken hing de Volkskrant in 23 woningen meetkastjes op.  Beeld Sabine van Wechem
Vervuilde lucht schaaft in Nederland gemiddeld een jaar van ons leven af. Daarbij blijft de luchtkwaliteit binnenshuis vaak onderbelicht. Wat bepaalt hoe gezond de lucht in huis is? Om dat te onderzoeken hing de Volkskrant in 23 woningen meetkastjes op.Beeld Sabine van Wechem

Gaat lezersparticipatie in de journalistiek ten koste van de professionaliteit van de redactie? Sommige mensen zijn er bang voor. Maar dat hoeft niet, heeft de redactie onlangs ervaren.

In mei 2020 vroegen we onze lezers via de Open Redactie, ons lezerspanel, of zij mee zouden willen werken aan journalistiek onderzoek en zo ja, hoe. ‘Heel graag’, was het antwoord. ‘Mits het een journalistiek doel dient en jullie de regie houden.’

‘Lezers benadrukken dat de journalistieke verantwoordelijkheid bij de redactie moet liggen. Dat vinden wij ook’, zegt de chef van de redactie datajournalistiek, Xander van Uffelen. ‘Maar lezers kunnen ons natuurlijk wel helpen door informatie aan te leveren vanuit hun eigen regio, of zelfs hun eigen huis. We besloten te experimenteren met vormen van burgerwetenschap.’

Daarop vroegen we lezers of ze misschien voor ons de luchtkwaliteit in hun huis wilden meten. De respons was groot: duizend mensen meldden zich aan. Redacteur Niels Waarlo stuurde 23 deelnemers met vergelijkbare woningen een kastje toe om onder meer CO2 en fijnstof te meten.

De bevindingen stonden dinsdag in de krant. Aan de hand van gebeurtenissen in drie huishoudens laat Waarlo zien dat dagelijkse huiselijke activiteiten grote invloed hebben op de luchtkwaliteit. ‘Koken en kaarsen branden veroorzaakten duidelijke fijnstofpieken. Vooral bij pannekoeken bakken en wokken ging de lijn steil omhoog.’

Het artikel legt de hiaten bloot in de kennis over luchtvervuiling, zegt Waarlo. ‘Ik kwam erachter dat we maar weinig weten over luchtvervuiling in huis. Toen het RIVM uitrekende dat elk jaar 11 duizend Nederlanders vroegtijdig overlijden door luchtvervuiling, konden ze fijnstof van binnen niet eens meetellen.’ Tot voor kort was het erg moeilijk om massaal in woningen te meten, maar goedkope sensoren zijn de laatste jaren snel verbeterd.

Er valt dan ook nog veel te onderzoeken, vertelt Waarlo. ‘De kastjes hangen alweer bij nieuwe lezers.’

Bent u abonnee en wilt u ook meedenken met de krant of meedoen met projecten zoals deze? Meld u dan aan voor de Open Redactie: openredactie.volkskrant.nl

Meer over