Columnbert wagendorp

Een gascrisis raakt iets wezenlijks waar we niet zonder kunnen: warmte

null Beeld

Sommige crises zie je van mijlenver aankomen, andere komen als een donderslag bij heldere hemel. Zoals de gascrisis, een crisis die niemand had voorzien maar die de laatste dagen de nieuwskolommen krachtig naar haar hand zette. Minister Hoekstra van Financiën wil de begroting openbreken om de achterhaalde koopkrachtplaatjes te redden en huishoudens te compenseren; vrijdagmiddag hebben ze het erover in de ministerraad of wat daar nog van over is - gevolg van andere inmiddels als bijna vergeten crises.

De gasprijzen zijn opeens fors gestegen en de Volkskrant meldde donderdag dat huishoudens straks per maand wel eens 100 tot 150 euro meer aan gas kwijt kunnen zijn. Dat is heel veel, zeker wanneer je nu al moeite hebt het hoofd boven water te houden. Hoge gasprijzen raken aan iets wezenlijks: warmte. Met een bestuurs- of een vertrouwenscrisis valt nog te leven, maar het wordt anders wanneer je je huis niet meer op temperatuur krijgt. Dat is het moment waarop het voor iedere politicus link wordt. Kou en honger zijn al eeuwenlang voer voor rellen en oproer. Hoge energieprijzen maken bovendien álles duurder. Het Museumplein stroomt straks vol koulijers.

Frankrijk, het land waar ze veel ervaring hebben met volkswoede, heeft de stijging van de gasprijzen al aan banden gelegd met een ‘tariefschild’. President Macron wil volgend jaar graag worden herkozen en hij vreest de populisten en een zee van gele hesjes als hij niet ingrijpt. Wopke Hoekstra heeft nu ook in de gaten dat er gevaar dreigt.

Een gascrisis! Vroeger hadden we veel meer gas dan we konden opstoken en daarom gaven we het bijna voor niks weg. Dankzij ons gas waren de communisten in Italië kansloos, het kacheltje snorde tevreden. Het hele Westland werd overkapt en verwarmd met goedkoop gas, zodat we daar allerlei subtropische groenten en exotische bloemen konden verbouwen.

En nu is er opeens gas te weinig. Dat wil zeggen: er is gas genoeg, maar niet waar we het nodig hebben. Natuurlijk omdat we in Groningen de kraan bijna hebben dichtgedraaid en we Russisch gas zijn gaan importeren. Minister Blok wil naar gas gaan boren in de Waddenzee en daar was veel protest tegen, maar met het huidige prijspeil zal het sentiment snel omslaan. Er gaan zelfs stemmen op om de gaswinning in Groningen maar weer op te voeren. Dan maar bevingen.

De Noren hebben, net nu we dat echt niet kunnen hebben, groot onderhoud aan hun gasinstallaties gepland en om de een of andere reden is de gasrotonde bij Alkmaar maar half gevuld. Die hebben we een jaar of tien geleden voor miljarden euro’s ingericht om goedkoop Russisch zomergas in op te slaan en dat vervolgens duur te verkopen in de winter. Geniaal plan, alleen moet je er in de zomer wel eerst gas instoppen natuurlijk, anders klopt je businessplan niet.

Een ambtenaar in Brussel zei dat er sprake is van een ‘perfect storm’: alles wat tegen kan zitten werkt samen om er een chaos van te maken. De Europese economie groeit harder dan verwacht (gas!), kolencentrales worden afgekoppeld (gas!), er zijn nog onvoldoende duurzame energiebronnen (gas!) en Gazprom vindt die hoge prijzen wel prima en is niet genegen de export op te voeren om ze omlaag te krijgen. Het heet geopolitiek, maar het is winstmaximalisatie.

Voordeel van de gascrisis is dat duurzame energievormen relatief goedkoper worden. Nadeel is dat de neiging om energie op te wekken met goedkope kolen verleidelijker wordt.

Er is maar één troost: in het voorjaar, als de waterleiding eindelijk is ontdooid, dalen de gasprijzen.

Meer over