beeldvormers

Een doodgewone foto van Rutte blijkt na maanden ineens belangrijk

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: archiefbeeld uit de Tweede Kamer.

Merel Bem
Mark Rutte kijkt op zijn telefoon tijdens de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen, 23 september 2021. Wellicht was hij op dat moment wel druk bezig met ‘realtime-archivering’. Beeld Robin Utrecht / ANP
Mark Rutte kijkt op zijn telefoon tijdens de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen, 23 september 2021. Wellicht was hij op dat moment wel druk bezig met ‘realtime-archivering’.Beeld Robin Utrecht / ANP

Toegegeven, dit is een weinig spectaculaire foto, gemaakt op 23 september 2021, tijdens de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen. Demissionair premier Rutte kijkt op zijn telefoon, zoals we dat al zo vaak zagen. Hij leunt tegen de houten banken in het tijdelijke onderkomen van de Tweede Kamer. Op de achtergrond zie je het kunstwerk dat Jos de Putter maakte: een opvallende installatie, daar niet van, maar ook dat kennen we nu wel.

Ik heb het de fotograaf niet gevraagd, maar dit lijkt me nu echt een foto voor in het archief van het ANP. Fijne bijvangst van een dag vissen in en rond de Tweede Kamer, een mooie plaat van de premier, altijd handig. Een belángrijk beeld? Mwah. Toch staat die foto van acht maanden geleden nu in de krant.

Afgelopen week bleek dat Rutte al jaren eigenhandig werkgerelateerde sms’jes van zijn prehistorische Nokia verwijderde wegens ruimtegebrek. U weet er inmiddels alles van. Op woensdagochtend stond het nieuws in de Volkskrant, een paar uur later ging het nergens anders meer over, op woensdagmiddag stuurde de Hema knipogend via Twitter een geheugenkaartje van 16 GB naar de premier en op donderdag volgde het sms-debat in de Tweede Kamer.

‘Ik heb mij van A tot Z aan de letter, maar ook de geest van de wet gehouden’, zei Rutte. En: ‘Als er geen vertrouwen is, ga ik wat anders doen’, alsof het vertrouwen vóór sms-gate torenhoog was. Naar eigen zeggen wiste hij alleen de ónbelangrijke sms’jes, de belangrijke stuurde hij door naar ambtenaren, zodat die ze konden archiveren.

Of de premier zich kon voorstellen dat zo’n onbelangrijk appje achteraf juist heel belangrijk zou blijken, vroeg een journalist van BNR. ‘Ja, dat zou op zichzelf kunnen, maar da’s natuurlijk hoe het systeem werkt’, antwoordde Rutte. ‘Want je moet altijd kunnen inschatten: is het belangrijk of niet? Daar zou je natuurlijk altijd fouten in kunnen maken, maar dat is wel hoe het systeem werkt: dat uiteindelijk de belangrijke berichten moeten worden bewaard.’ Welke berichten écht belangrijk waren, bepaalde hij uiteraard zelf.

En zo kwam het dus dat een tamelijk onbelangrijke foto van maanden geleden met terugwerkende kracht ineens tamelijk belangrijk werd. Want naar aanleiding van dit nieuws doken overal in het land fotoredacteuren het archief van het ANP in. ‘Rutte telefoon’ tikten ze in de zoekfunctie en hé, kijk nou: talloze foto’s van de premier op zijn telefoon, wellicht op dat specifieke moment wel druk bezig met ‘realtime-archivering’. Iemand had ze voor de zekerheid bewaard. Dat is immers hoe het systeem werkt.

Het zal wel even duren voordat de beeldvorming weer de goede kant op is geduwd. Gelukkig staan in hetzelfde onvolprezen ANP-archief ook bizar veel foto’s van het jaarlijkse kindervragenuurtje in de Tweede Kamer. Dat was afgelopen dinsdag. Rutte wist toen natuurlijk al dat hij de volgende dag wederom onder vuur zou komen te liggen wegens onbetrouwbaarheid.

Misschien dat hij daarom, zelfs voor zíjn doen, tijdens dat vragenuurtje extra jofel deed voor de camera’s. Op de ANP-foto’s staat hij hard te lachen en te boksen en highfiven met de scholieren. Van een van hen krijgt hij een knuffel die hij, telefoon in de hand, onhandig in ontvangst neemt. Als klap op de vuurpijl was daar Zoë uit Tilburg die, zo was woensdag in de Volkskrant te lezen, een kinderkabinet wil oprichten. Supergaaf idee, vond Rutte. En Zoë’s juf mocht nota bene zijn telefoonnummer hebben, voor wat het waard is natuurlijk.

Wat dit allemaal betekent en of het belangrijk is – geen idee. Maar laten we het verdraaid goed bewaren, Zoë’s juf voorop.

Meer over