VerslaggeverscolumnAriejan Korteweg in Doetinchem

‘Een diepe leegte in het CDA’, is de conclusie in de superboerenlounge

null Beeld

Zaaltjes zijn de kraamkamers van de democratie. Daar worden plannen gesmeed, argumenten gewisseld, reputaties bevestigd of beschadigd. Heerlijk dus dat de zaaltjes weer open zijn, na een jaar van onlinesurrogaat.

In de lounge van het stadion van voetbalclub de Graafschap in Doetinchem komen dinsdagavond vijftig verontruste CDA’ers bij elkaar. Vijftig verontruste CDA’ers, dat is de gedroomde bezetting voor een zaaltje. Voorzien van grondslagnota’s, toekomstvisies, evaluatierapporten en uitgeschreven vragen op een papiertje. Pratend als Brugman en bereid elkaar de ruimte te geven. En niemand die meer reden heeft verontrust te zijn dan de oprechte CDA’er - dat laatste misschien ex aequo leden van de PvdA.

Het is de Stichting Sociale Christendemocratie (SSC) die dit gezelschap naar het hoofdkwartier van de superboeren lokte. Een paar maanden geleden had nog niemand van die stichting gehoord, nu zijn ze de voornaamste spreekbuis van de interne oppositie in de partij. Vanwege de door SSC verzamelde vijfhonderd handtekeningen moet het CDA volgende week zaterdag een congres houden waar de rampspoed van het afgelopen jaar wordt besproken. Met een serie debatavonden her en der in het land wordt nu de stemming gepeild.

Bij De Graafschap op zoek naar CDA-onvrede. Beeld
Bij De Graafschap op zoek naar CDA-onvrede.

Als Doetinchem maatgevend is, is de onvrede zo groot dat je je afvraagt wat mensen bezielt om nog bij de partij te blijven. Hier wordt geschamperd over minister Ank Bijleveld, die immers suggereerde dat er geen probleem was geweest als Pieter Omtzigt in 2012, na zijn eerste drie termijnen als Kamerlid, was opgestapt. Het evaluatierapport van de commissie Spies laat veel vragen onbeantwoord: de fluistercampagne tegen Omtzigt, de grote sponsors die invloed kochten op het verkiezingsprogramma. Van Wopke Hoekstra vinden ze dat hij met een dubieuze leiderschapswissel aan de macht kwam en schandalig aan programma en campagne morrelde. Bij Kamerleden of hun medewerkers krijgen ze geen gehoor. Een voormalig raadslid uit Lochem dat Kamerlid Derk Boswijk wel aan de lijn kreeg over diens landbouwvisie: ‘Daarna voelde ik me genaaid.’

‘Er is een diepe leegte in de partij’, vat Bart-Jan Heine, secretaris van de stichting, het algehele gevoelen samen.

Hoe het verder moet? Veel CDA’ers in deze superboerenlounge zijn raadslid, wethouder, afdelingsbestuurder; ze horen dus bij het kader van de partij, steken er vaak al jarenlang zowat al hun vrije tijd in. Er komen gemeenteraadsverkiezingen aan en ze maken zich grote zorgen. Hoe moeten ze kandidaten enthousiast maken voor dit CDA? Hoe moeten ze kiezers – ‘de bioboer net zo goed als de veeboer met driehonderd kalveren’ – uitleggen waar het CDA nou eigenlijk voor staat?

‘Als ik zie hoe er met Omtzigt is omgegaan heb ik geen vertrouwen in het landelijk CDA’, zegt Clariska van Hoek uit Apeldoorn, campagneleider voor Gelderland. ‘Zoals Hoekstra opereert, dat is gewoon waardeloos’, vindt Freek Diersen, raadslid in Aalten. Het gaat lokaal moeilijk worden mensen te krijgen, verwachten ze in Dinxperlo en Ede, in Lochem en Bronckhorst. CDA-wethouders moeten vrezen voor hun baan.

Wat de SSC daaraan kan doen, willen de aanwezigen graag weten. Deels is dat praktisch en bottom-up, belooft woordvoerder Henriëtte van Hedel. Er was een zomerschool, er zijn debatten en lezingen, er wordt geld opgehaald om een denktank op te richten, men wil graag helpen de CDA-uitgangspunten te vertalen in gewone woorden die bruikbaar zijn bij lokale verkiezingen.

Het pamflet met de eigen opvattingen van de Stichting leest als een maatschappijanalyse van de SP. Kansrijken staan tegenover kansarmen, staat er. Er gaapt een kloof tussen hoogopgeleiden die voor zichzelf kunnen opkomen en mensen voor wie de regels moeilijk zijn, tussen een hogere klasse die de bestuurszetels en overlegorganen bevolkt en daar de eigen privileges regelt en een groep voor wie welvaart niet vanzelfsprekend is. Goed onderwijs en rechtsbescherming zijn een voorrecht geworden, een koophuis onbetaalbare luxe.

Als ik de aanwezigen in dit zaaltje zo hoor, staan die zonder uitzondering aan de ‘goede’ kant van de kloof: het zijn ondernemers, landbouwers, docenten. Die dus hun hand willen uitsteken naar de andere kant. Iets wat je bij het landelijke CDA nou eigenlijk zelden iemand hoort zeggen.

Er moet bij het CDA nog heel veel gepraat worden.

Meer over