ColumnBert Wagendorp

Een 100 kilometer-bord is net zo’n beperking van de individuele vrijheid als een vaccinatieplicht

null Beeld
Bert Wagendorp

Arts-microbioloog Marc Bonten bracht deze week in Nieuwsuur helderheid in de verwarrende covidhysterie. Volgens hem probeert het kabinet code zwart (fase 3c in het opschalingsplan van de LNAZ, zoek zelf even op waar die geheimtaal voor staat), zware maatregelen en vaccinatiedwang te voorkomen. Dat kan niet, volgens Bonten. Er moet gekozen worden. Hij koos voor harde maatregelen, maar er zijn ook andere opties.

Als het kabinet vandaag de uitgelekte aanbevelingen van het OMT volgt, blijven de scholen open en gaan niet-essentiële winkels, horecagelegenheden en ‘doorstroomlocaties’ om 5 uur dicht.

Dat valt mee. Voor de eerste keer erkent het OMT dat het sluiten van scholen fnuikende gevolgen heeft voor de sociale ontwikkeling van kinderen. Ook uit het advies niet-essentiële winkels open te laten, spreekt een bredere oriëntatie op de maatschappelijke en economische gevolgen van een lockdown.

Het virus verliest de voorkeursbehandeling die ervoor zorgde dat een besmetting altijd voorrang kreeg op andere gezondheidsproblemen. Het besef lijkt eindelijk door te dringen dat covid-19 voorlopig niet is verdwenen, dat het nieuwe normaal een covidnormaal zal zijn en dat je daar je beleid op moet aanpassen.

Sommige OMT-leden zijn nog niet zover. Intensivist Diederik Gommers pleit al sinds begin oktober voor een volledige lockdown. Deze week herhaalde hij zijn pleidooi voor een ‘harde lockdown’ en sluiting van de scholen. Anders, zei hij, is code zwart niet te vermijden. Bonten zei dat het kabinet ‘harde keuzen’ en ‘keiharde besluiten’ vermijdt – het virus roept de Bomber Harris in menig medicus wakker: zonder oog voor de gevolgen keihard platbombarderen.

Op de eerste pagina van de digitale Volkskrant vielen me gisteren twee koppen op: ‘Ons wacht een donkere coronawinter, maar het kabinet keuvelt over details’ en ‘Terwijl de zorg alarm sloeg verbeuzelde ons kabinet zijn tijd’. Ik geloof niet dat het kabinet zijn tijd verdoet met keuvelen en beuzelen. Hooguit met twijfelen, maar dat is begrijpelijk. Het stommelt al ruim anderhalf jaar blind en doof door het covidmijnenveld en wordt steeds weer verrast.

We zijn onderweg met de zesde covidgolf en alle keiharde maatregelen zullen een zevende, achtste en negende golf niet voorkomen. Het is dweilen met de kraan open: keiharde maatregelen helpen even, maar daarna stroomt de vloer weer onder. Dat scenario dreigt tot in lengte van jaren terug te keren.

Dat is een onverdraaglijk vooruitzicht. Lockdowns en keiharde maatregelen zijn in feite softe, tijdelijke oplossingen. Ze ontwrichten bovendien de samenleving.

Blijven over de andere twee opties van Bonten: het virus vrijlaten en lekker zijn gang laten gaan, accepteren dat de pandemie endemisch is geworden en ermee leren leven – met regelmatig code zwart op de ic-afdelingen als consequentie. Dat is weinig aantrekkelijk en kost bovendien mensenlevens – en niet alleen die van covidpatiënten.

De laatste optie is verplichte vaccinatie. Daar kleven bezwaren aan van ethische aard. Maar nood breekt wet. We kunnen niet eeuwig de vrijheid van het individu boven het belang van het collectief blijven stellen. Miljoenen Nederlanders die zich braaf hebben laten inenten, worden gegijzeld door een relatief kleine groep principiële weigeraars of door mensen die de brief van de huisarts niet begrijpen.

Het dilemma is minder ingewikkeld dan het lijkt. Elke Nederlander wordt geacht zich te houden aan de 100 kilometer-borden langs de snelweg, ook als hij principieel van mening is dat zijn individuele vrijheid 180 rechtvaardigt; 100 is beter voor iedereen. Het individu schikt zich naar het collectief.

Zo is het met verplichte vaccinatie ook.

Meer over