COMMENTAARPieter Klok

Durf te vertrouwen op het gezonde verstand en de intuïtie van de professionals

Een spuit met het coronavaccin AstraZeneca wordt geprepareerd.  Beeld ANP
Een spuit met het coronavaccin AstraZeneca wordt geprepareerd.Beeld ANP

Bestuurders dekken zich in met protocollen, en vaak zit centraal gezag daarom een snelle reactie juist in de weg.

‘Iedereen hier was ervan overtuigd dat we het goede deden', zei Jac Rooijmans afgelopen zaterdag in de Volkskrant. De directeur van GGD Limburg-Noord gaf overgebleven vaccins aan kwetsbare groepen, tegen de uitdrukkelijke wens van het ministerie van Volksgezondheid in: Rooijmans had eerst moeten wachten op een nieuwe richtlijn, waarin de categorie ‘kwetsbaren’ precies werd omschreven.

De GGD Limburg-Noord besloot daar niet op te wachten en op de huisartsen uit de regio te vertrouwen. Die mochten patiënten selecteren die voor de restvaccinatie in aanmerking kwamen. Huisartsen zijn als geen ander in staat om te beoordelen welke patiënten voorrang moeten krijgen, was de gedachte, zij kennen de fysieke en psychische toestand van hun patiënten het best. Die kennis en intuïtie laat zich niet in richtlijnen vangen.

De eerste reactie van het ministerie – het terugfluiten van Rooijmans – laat eens te meer zien dat Nederland de afgelopen decennia verslaafd is geraakt aan richtlijnen en protocollen. Bestuurders durven steeds minder te vertrouwen op het gezonde verstand en de goede intenties van professionals die het beleid moeten uitvoeren. Hun handelen moet in een soort code worden omschreven en achteraf uitgebreid worden verantwoord.

Het is het resultaat van een bestuurscultuur waarin bestuurders als de dood zijn dat zij verantwoordelijk worden gehouden voor ongelukken. Zolang iedereen zich maar keurig aan de protocollen houdt, ligt de schuld – mocht er toch iets mis gaan – in ieder geval niet bij hen, maar bij het systeem. In normale tijden leidt dit tot een overmaat aan bureaucratie, in tijden van een pandemie kan het nog ernstiger consequenties hebben. De ijver om zich politiek in te dekken, kan dan ten koste gaan van het aantal levens dat kan worden gered.

Een van de lessen van deze pandemie zal waarschijnlijk zijn dat er een sterker centraal gezag nodig is om de volgende keer sneller en adequater te kunnen reageren. Maar vaak zit centraal gezag een snelle reactie juist in de weg. In een vaccinatiecampagne kan veel beter worden vertrouwd op de medische professionals. De landelijke overheid hoeft slechts te zorgen voor voldoende aanvoer van vaccins.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over