OpinieDuitsland-panel

Duitsland-panel: Wat Baerbock heeft gedaan is ‘ronduit naïef’

Annalena Baerbock ligt onder vuur: de lijsttrekker voor de Duitse Groenen wordt beschuldigd van plagiaat. Baerbock is de laatste in een lange rij Duitse politici die van tekstroverij zijn beticht. Wat is dat toch met Duitsers en plagiaat? Het Duitsland-panel van de Volkskrant legt uit.

Annalena Baerbock, de lijsttrekker voor de Duitse Groenen, die tot voor kort leek af te stevenen op een overwinning bij de parlementsverkiezingen in september. Beeld Soeren Stache/dpa-Zentralbild/dp
Annalena Baerbock, de lijsttrekker voor de Duitse Groenen, die tot voor kort leek af te stevenen op een overwinning bij de parlementsverkiezingen in september.Beeld Soeren Stache/dpa-Zentralbild/dp

Georgi Verbeeck (hoogleraar Duitse geschiedenis, verbonden aan de Universiteit Maastricht en de KU Leuven)

‘Duitsland heeft relatief veel gepromoveerden in de politiek rondlopen. Hier lebt der Doktorkult weiter. Dat verklaart de beroering als weer eens gesjoemel wordt vastgesteld of vermoed. Politici zijn extra kwetsbaar en worden dan gretig onder vuur genomen door politieke tegenstrevers, van links en van rechts. Het lijstje met in ongenade gevallen politici wegens fraude – meestal plagiaat – is lang. Recent nog verloor minister Franziska Giffey van Familie- en Jeugdzaken haar titel en baan. Zelfs Ursula von der Leyen en Frank-Walter Steinmeier, de Duitse president, kwamen ooit in een kwalijk daglicht te staan, voorlopig zonder concrete gevolgen.’

Margriet Brandsma (oud-correspondent voor de NOS in Duitsland (2002-2011), schreef o.a. Het mirakel Merkel)

‘Is plagiaat een Duitse ziekte die vooral het Duitse politieke centrum treft? Nee, politici roven niet vaker teksten dan promoverende chirurgen of juristen. Ze halen er wel vaker de voorpagina’s mee. En wat die Duitse ziekte betreft, loont een blik op de universiteitswereld. Tien of meer promovendi op één professor is geen zeldzaamheid. Dat de professor zo veel proefschriften nooit nauwkeurig kan controleren op kopiëren en plakken, moge duidelijk zijn. Voeg daarbij dat Duitse universiteiten vanwege privacy terughoudend zijn met software die op plagiaat controleert en je hebt een belangrijke verklaring: de gelegenheid maakt de dief.’

Jacco Pekelder (historicus en Duitsland-deskundige aan de Universiteit Utrecht)

‘Het ‘Herr Doktor’ en ‘Frau Professor’ is veel meer dan in Nederland een belangrijk distinctiemiddel in het sociale verkeer. Maar omdat het zo’n instrument voor sociale klimmers is, lokt dat ook argwaan uit: heeft die meneer of mevrouw die titel wel echt verdiend? Hoewel Baerbock geen wetenschappelijk werk heeft gepubliceerd, wordt ze toch met diezelfde argwaan geconfronteerd. Dat ze daar geen rekening mee heeft gehouden, is ronduit naïef te noemen. Die argeloosheid wekt twijfel over haar leidinggevende capaciteiten.’

Hanco Jürgens (historicus verbonden aan het Duitsland Instituut Amsterdam)

‘Baerbock schreef geen proefschrift maar een politiek pamflet. De meeste van dit soort boeken worden nauwelijks gelezen. Zij maken deel uit van de verkiezingscampagne. Maar Baerbock zat al in zwaar weer, omdat ze haar cv had gepimpt. En ook dat was ontdekt. De Groenen zitten met haar aan het roer nu in een spiraal naar beneden. En dat terwijl ze een politiek natuurtalent in huis hebben. Zijn naam is Robert Habeck, covoorzitter van de Groenen. Grote vraag is of ze hem nu nog naar voren kunnen schuiven. Ik denk het wel.’

Willem Melching (historicus en Duitsland-deskundige aan de Universiteit van Amsterdam)

‘Niemand heeft Baerbock gevraagd een boek te schrijven en zeker niet een slecht boek. Gezien de ervaringen van de laatste jaren met andere politici had Baerbock kunnen weten dat haar tekst onder een vergrootglas zou komen te liggen. Uit haar strapatsen blijkt dat ze niet al te snugger is. Zowel haar eigen aanhang als het Duitse volk vindt haar collega Habeck aanzienlijk geschikter als lijsttrekker. Ik ga er vanuit dat zij op een zijspoor wordt gezet en uit naam van het duo lijsttrekkerschap Habeck de ruimte gaat krijgen.’

Marja Verburg (redacteur van Duitslandweb, verbonden aan het Duitsland Instituut Amsterdam)

‘Wat Baerbock met haar boek, cv en met gedoe om een kerstbonus heeft gedaan, is slordig en onhandig. Maar daarbij is op te merken dat haar – veelal conservatieve – critici in deze campagne veel moeite doen haar capaciteiten en integriteit in twijfel te trekken. Eerst met de vraag of ze als moeder van twee kleine kinderen wel kanselier kan zijn. Nu gaat het om vermeend plagiaat dat in de beeldvorming gelijk wordt gesteld aan frauduleus handelen. Zo blijft bij veel mensen het beeld hangen dat Baerbock ongeschikt is. Ik hoop dat ze de komende tijd het tegendeel laat zien.’

Meer over