Commentaarpeter giesen

Duitsland dreigt vleugellam te worden

Olaf Scholz (SPD) in een onderonsje met Angela Merkel, die hij na de verkiezingsnederlaag van de CDU hoopt op te volgen. Beeld EPA
Olaf Scholz (SPD) in een onderonsje met Angela Merkel, die hij na de verkiezingsnederlaag van de CDU hoopt op te volgen.Beeld EPA

Zestien jaar lang was Duitsland onder Angela Merkel een baken van stabiliteit op een continent dat politiek steeds verder versplinterde. Na de verkiezingen van zondag zijn er voorlopig slechts vragen: wie wordt de nieuwe bondskanselier? En vooral: hoe moet een werkbare coalitie worden gevormd in een politiek landschap dat in stukken is gevallen?

Het is verheugend dat de Duitsers in grote meerderheid voor gematigde partijen hebben gekozen. Linkse en rechtse populisten zijn afgestraft. Vooral het verlies van de radicaalrechtse AfD is een goede zaak.

Het zal echter niet meevallen om uit het brede midden een slagvaardige regering te formeren. Een coalitie geleid door de SPD heeft verre de voorkeur. De partij boekte een winst die de sociaaldemocratie in Europa enige hoop geeft, terwijl de CDU onder de zwakke kandidaat Laschet juist een historische nederlaag leed.

De SPD heeft ook het beste programma. De partij wil de sociale ongelijkheid verkleinen en investeren in de achtergebleven (groene) infrastructuur. In de Groenen hebben zij een natuurlijke regeringspartner, maar te vrezen valt dat de liberale FDP in een driepartijencoalitie voortdurend op de rem zal trappen.

In een coalitie van CDU, Groenen en FDP zullen juist de Groenen willen verhinderen dat het beleid te rechts wordt. In beide gevallen dreigt een vleugellamme coalitie waarin de partners elkaar neutraliseren.

Dat is slecht voor Duitsland en slecht voor Europa. De Europese Unie staat de komende jaren voor grote vragen. Zij moet haar ambitieuze klimaatbeleid in praktijk brengen en haar geopolitieke plaats in de wereld vinden. Na de pandemie moet een oplossing worden gevonden voor de hoge schulden, vooral in Zuid-Europa. Zonder een sterk en slagvaardig Duitsland is voortgang in Europa niet mogelijk.

Natuurlijk is Duitse inactiviteit niet nieuw. Na de vorige verkiezingen werd een Grosse Koalition gevormd waarin CDU en SPD elkaar lange tijd angstvallig in de greep hielden. De impasse werd pas doorbroken toen de coronacrisis tot handelen dwong en Angela Merkel voor de laatste keer tot grote hoogte kon stijgen als Europa’s crisismanager. Misschien is dat wel de grootste vraag na de verkiezingen: zal de nieuwe bondskanselier ook op deze taak berekend zijn?

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over