tv-recensieemma curvers

Door 70 jaar televisie rijst de vraag of televisiejournalistiek in een crisis zit

null Beeld

Kritische journalistiek hoorde niet ín de feestelijkheden thuis.

De Nederlandse televisie werd 70 en dat kon geen televisiekijker ontgaan. Maar liefst 70 uur televisie had de NPO ter ere van het jubileum gemaakt – klinkt logisch, misschien een tikje over de top. Een beetje zoals zo’n ABC’tje dat het leukst is voor de jubilaris (‘De A is van Andries Knevel’).

De talloze thematische 70 jaar televisie-overzichten lieten zich kijken als kritiekloze, maar fijne schatzoektochten door de archieven. In het overzicht 70 jaar tv: televisie en politiek begonnen we bij de verzuilde jaren vijftig, toen politici met ‘excellentie’ werden aangesproken en de omroepen nog de lijn van ‘hun partij’ vertolkten. Journalist Marc Chavannes legde uit: ‘Daar kende je mensen en die kon je bellen, en die belden jou en dan werd je niet rot ondervraagd; dat was voor alle partijen eigenlijk heel prettig.’ Ook Fons de Poel vond dat ‘eigenlijk wel prachtig’.

Emile Roemer, Femke Halsema en Job Cohen zingen ‘Potje met vet’ bij het Jeugdjournaal. Beeld Jeugdjournaal
Emile Roemer, Femke Halsema en Job Cohen zingen ‘Potje met vet’ bij het Jeugdjournaal.Beeld Jeugdjournaal

Maar de journalistiek maakte zich los, en we zagen politici die leerden dat nieuwe apparaat ‘media’ te gebruiken: Hans Wiegel die flirtte met Sonja Barend, en Roemer, Cohen en Halsema die Potje met vet zongen bij het Jeugdjournaal – waarbij alleen Roemer vrolijk doorzette naar ‘lalalaaaa twééééde couplet’. Politici en journalisten die de kracht van het medium ontdekten, en gaandeweg gehard werden.

Toch hoorde kritische journalistiek niet ín de feestelijkheden thuis. Zelfs niet in 70 jaar tv: achtergronden bij het nieuws, waarin Sven Kockelmann kenners en oud-presentatoren interviewde. We zagen een prachtfragment van Jaap van Meekren die in 1972 in Televizier (Avro) met luide afkeuring verslag deed van rellen tegen gastarbeiders. Hij besloot belerend: ‘De Turk die uw huisvuil ophaalt of die hier in de haven de olietank schoonmaakt of die met u op de fabriek werkt, heeft wel een heel andere indruk gekregen van wat wij het gastland noemen.’

Mijn gedachten gingen even naar de recente rellen in Harskamp, waar Afghaanse vluchtelingen ‘eigen volk eerst’-vlaggen wachtten: een Van Meekren op zo’n plek zou onbestaanbaar zijn.

In de overzichten werd een rechte lijn geschetst van verzuild naar onafhankelijk en kritisch, terwijl die lijn in werkelijkheid wat zwabbert. Zit de televisie niet al lang in een crisis over de eigen veronderstelde onafhankelijkheid? De angst voor partijdigheid of te-links-zijn is zo groot dat soms overcompensatie dreigt: júíst een broodje met Baudet, júíst een uur lang Rutte. Ook de rol die televisie überhaupt moet spelen, nu de beroepsgroep minder wordt vertrouwd en op internet veel sneller gelijkgestemden en livebeelden te vinden zijn, bleef vrijwel onbesproken.

Hoe gaat tv bijvoorbeeld om met nieuwe zuilen die daar ontstaan? Gisteren werd bekend dat de toets die moet bepalen of de aspirant-omroepen ON! (van Arnold Karskens) en het inclusieve Zwart tot het omroepbestel worden toegelaten, zo gebrekkig is dat niemand er iets mee kan aanvangen. Er was twijfel aan de toegevoegde waarde van de omroepen en bij ON! zorgen over de verspreiding van desinformatie. Het was ‘een risico’, maar wie volgers heeft, is legitiem. Hoe dan ook levert het vast weer gedenkwaardige televisie op.

Meer over