ColumnKustaw Bessems

De verlossing raakt verder uit zicht en ze weten het

null Beeld

‘We komen hieruit’, zo begon premier Rutte de rituele persconferentie. De strijd tegen corona is ook een gevecht tegen mismoedigheid. Maar eerlijk? Het is de vraag. Op weg naar de uitgang dreigt ons de pas te worden afgesneden.

Eén uitweg is: bescherm de ouderen en kwetsbaren een poos en laat het virus onder de rest van de bevolking rondwaren totdat beschermende groepsimmuniteit is bereikt. Bij het begin van de pandemie was dit onverantwoord, er was te weinig bekend over de gevolgen van de ziekte. Het zou ook een domme keus zijn wanneer succesvolle bescherming door vaccinatie in zicht is. Want het op vrijwillige basis opsplitsen van families, vrienden en collega’s is haast ondoenlijk. En dat afdwingen zou leiden tot nog steviger staatsingrijpen dan we nu al zien.

Het is misschien wel een nooduitgang, dacht ik tot dusver, voor als vaccineren binnen afzienbare tijd niet lukt. Maar zelfs dat valt tegen. Hoe harder het virus rondgaat, des te meer het muteert. Mensen die besmet zijn geweest, kunnen de ziekte opnieuw krijgen, blijkt al in Brazilië en Zuid-Afrika. En anders dan gehoopt is een volgende infectie niet per se milder. Deze weg brengt ons nergens.

De tweede ontsnappingsmogelijkheid zou een medicijn zijn waardoor mensen minder ziek worden. Het onderzoek gaat hard, maar uitkomsten brengen nog slechts sprankjes hoop.

De derde route is vaccinatie. Die ligt nog open, maar wat dringt de tijd. Het staat nog niet vast dat er mutanten zijn waartegen de vaccins niet werken, maar over een aantal mutaties zijn wel serieuze zorgen. Bedenk dat de meeste EU-landen nauwelijks speuren naar mutaties. Bedenk ook dat veel arme landen überhaupt geen vaccins hebben en dat het virus daar eindeloos verder kan veranderen. Weliswaar kunnen vaccins telkens worden aangepast, maar stel je voor dat je nét miljoenen kwetsbaren hebt ingeënt en dan deze moeizame logistieke operatie opnieuw moet beginnen.

In dit licht is de drastische beslissing van het kabinet te zien om de tijd tussen de eerste en tweede prik waaruit de vaccinatie bestaat op te rekken. ‘Beter twee mensen behoorlijk beschermd dan één iemand heel erg goed’, zei De Jonge.

De avondklok verdedigde het kabinet door te waarschuwen voor een derde golf die de zorg overspoelt. Erg genoeg, maar niet de crux. De uiteindelijke verlossing raakt verder uit zicht en ze weten het.

De Kamer debatteerde over de voors en tegens van die avondklok, en terecht. De staat sluit ons nota bene in huis op. Maar geen enkele politicus ontsteeg de discussie over deze specifieke maatregel. Niemand ging na of we nog op de goede weg zijn. Of we het gaan redden. En hoe dan.

Belangrijker dan de persconferentie van Rutte en De Jonge waren die van Merkel, vóór een vergadering van EU-regeringsleiders, en die van EU-kopstukken Von der Leyen en Michel na afloop. Merkel heeft door in welke val het coronavirus de meeste landen heeft laten lopen. De milde klachten, die zijn verraderlijk geweest. Daardoor hebben overheden het virus veel te hard laten rondgaan, met mutaties tot gevolg.

Ze speelde het hard: óf EU-landen brachten nu, gecoördineerd, het aantal besmettingen fors omlaag, óf Duitsland kon wel eens de landsgrenzen dichtgooien.

Alles beweegt ineens: reisbeperkingen naar en binnen de EU, tests en quarantaineplicht aan de grenzen. Een toezegging van Von der Leyen dat er genoeg vaccins zullen worden geleverd om nog vóór de zomer 70 procent van de volwassenen in de EU te vaccineren. En druk op de lidstaten om dat uit te voeren. Nederland – 77.000 gevaccineerden tot nu toe – is hier in de verste verte niet klaar voor.

In plaats van een Outbreak Management Team heeft Nederland – eindelijk! – een Team Exitstrategie nodig. En in de Tweede Kamer hoort elk coronadebat te gaan over de weg naar de vrijheid.

Mailen? k.bessems@volkskrant.nl

Lees ook

Virusmutanten dwingen Nederlanders terug het huis in
Vanuit het zuiden rukken twee virusvarianten op waarvan je nogmaals ziek kunt worden als je al eerder corona hebt gehad. En vanuit het westen is daar de Britse variant, die zich tot anderhalf keer sneller verspreidt.

Later prikken, is dat wel een goed plan?
Mede uit angst voor oprukkende coronamutaties, wil minister Hugo de Jonge het vaccinatieproces versnellen. De tweede prik drie weken later, is een manier. Het aanhouden van minder voorraden ook. Maar is het verstandig?

Bestaande medicijnen inzetten tegen corona: welke doen wat?
De zoektocht naar (bestaande) medicijnen tegen het virus is nog volop gaande. Welke kunnen werken

Verontrustend, de gelatenheid waarmee veel Nederlanders achter de leiding aanhobbelen
In deze column van 23 december bepleitte Kustaw Bessems reisbeperkingen en maatregelen aan de grenzen, liefst in Europees verband. ‘Voorlopig biedt Europa ons het slechtste van twee werelden: wel de open grenzen, niet de afstemming.’

Meer over