Rondvraag

'De toon van het racismedebat is zo hysterisch'

Diana Matroos vertelde vorige week in een interview in de Volkskrant openhartig over haar ervaringen met racisme op de werkvloer bij RTL. Arzu Aslan, Mariam El Maslouhi, Seada Nourhussen en Anousha NzumeI gaven afgelopen weekeinde een spraakmakend interview in NRC met de kop 'witte mensen moeten luisteren'. Waarom wordt er in Nederland nu pas zo openlijk gedebatteerd over racisme?

Demonstranten van de actiegroep Zwarte Piet Kenniet voerden vorig jaar actie in het centrum van Rotterdam. Beeld anp
Demonstranten van de actiegroep Zwarte Piet Kenniet voerden vorig jaar actie in het centrum van Rotterdam.Beeld anp

Arie Elshout, oud-correspondent in de VS:

'Deze discussie doet erg denken aan het debat dat in Amerika wordt gevoerd. Dat is daar al heel lang aan de gang. Misschien is het in Nederland een reactie op de toegenomen diversiteit. De samenleving is aan het verkleuren, verschillende etnische groepen komen dichter op elkaar te zitten en worden gedwongen zich meer in de gevoeligheden van de ander te verplaatsen. Een volstrekt normaal en noodzakelijk verschijnsel. Ik geloof ook wel dat er zoiets bestaat als 'white privilege'. Als blanke kun je je moeilijk voorstellen hoe het is om iemand te zijn die simpelweg kan worden beoordeeld op zijn huidskleur. Tevens moet je jezelf altijd afvragen in hoeverre je zelf ook racistisch denkt.

'Zwarten in de VS kunnen trouwens ook een soort arrogantie hebben, die moeten ook niet altijd zoveel van blanken hebben, hoor. Is dat omgekeerd racisme? Of is het een groepsgevoel, dat je je meer op je gemak voelt met mensen uit je eigen groep? Er zit vaak iets van ongemak in de relatie tussen blank en zwart in de VS. En je hebt er ook nog een hoge mate van segregatie, zeker in liberal New York. Een welgestelde buurvrouw in onze flat, ongetwijfeld een Democrate, keek eens helemaal verschrikt toen ze mijn vrouw en ik zagen lachen met een voormalige zwarte schoonmaker in ons gebouw. De redactie van The New York Times is ook nog altijd blank. In het Zuiden met zijn slavernijverleden zijn de verhoudingen tussen blank en zwart vreemd genoeg meer ontspannen dan in het Noorden, zoals ook de schrijver Bill Bryson ooit opmerkte.'

Soundos El Ahmadi, stand-upcomedian:

'Ik zag dit aankomen. Heel lang was je een spelbreker als je het over racisme of discriminatie had. Dan was je niet gezellig. Doordat steeds meer mensen er openlijk over praten, weten mensen nu: ik sta niet alleen, ik laat me niet meer de mond snoeren.

'Het gevaar is nu dat het te veel begint te worden. De balans raakt weg. De Zwarte Pieten-discussie komt er straks weer aan, ik zie er een beetje tegenop. Maar ik ben allang blij dat het een keer niet over Marokkanen gaat.

'Zelf heb ik twee keer in een interview in de Volkskrant verteld over hoe ik ben gediscrimineerd maar voor mij is het nu klaar. Anders raak ik ondergesneeuwd en vergeten mensen dat ik talent heb. Ik sta in het theater en ben op televisie dat is mijn manier om racisme tegen te gaan.'

Soundos El Ahmadi. Beeld anp
Soundos El Ahmadi.Beeld anp

'Ik ben door alles en iedereen gediscrimineerd'

Lees hier het interview met Soundos El Ahmadi terug. 'Heel Hilversum is wit, de redacties, de mensen, de muren, ja zelfs de stoelen. Het zijn altijd dezelfde mensen die programma's produceren, daardoor worden altijd dezelfde mensen gevraagd. Het helpt ook niet dat ik geen Marokkaanse ben die door haar man wordt geslagen, of niets mag.'

Asha ten Broeke, columnist voor de Volkskrant:

'Dit is geen nieuw geluid. Wat nieuw is, is dat het ook in de kranten staat. Op Twitter en blogs wordt al langer over racisme en seksisme en het verband daartussen gesproken. De Zwarte Piet-discussie begon al eerder, een paar jaar geleden, door te sijpelen naar de krant. Maar het is toevallig dat nu een paar stukken achter elkaar hierover gaan. Ik ben net een artikel van Elma Drayer in Vrij Nederland hierover aan het lezen, zelf heb ik een paar weken geleden in Vonk een stuk over het witte privilege geschreven. Het speelt. Waarschijnlijk hebben de Zwarte Piet-discussie en het vluchtelingenprobleem het racismevraagstuk op scherp gezet.

'In het interview in NRC werd gezegd dat het voor een witte persoon statusverhogend werkt om tegen racisme te zijn, de Helper Whitey. Ik voel me aangesproken maar niet aangevallen. Het is zeker iets waar je over moet nadenken. Een witte journalist die schrijft over racisme is een beetje hetzelfde als iemand zonder kinderen die schrijft over de opvoeding. Het betekent niet dat je het niet moet doen, maar je moet je er wel bewust van zijn. Het is mijn ervaring dat als ik mijn mond over Zwarte Piet opentrok er beter werd geluisterd dan wanneer Quinsy Gario of Anousha Nzume dat deden. Dat is kwalijk en heel erg verkeerd maar moet ik dan zwijgen? Nee, niet altijd. Als columnist schrijf ik over dingen die er toe doen, en racisme doet er toe.

Asha ten Broeke. Beeld .
Asha ten Broeke.Beeld .

Jerry King Luther Afriyie, Stichting Nederland wordt beter:

'Iemand als Diana Matroos heeft de moed gehad openlijk te vertellen wat haar is overkomen, dat motiveert anderen om ook op te staan als hen onrecht wordt aangedaan. Nu zij en meer mensen het probleem zichtbaar maken, durven meer mensen te zeggen: het is genoeg geweest.

'Wij zijn opgegroeid met opa's en oma's die verhalen vertelden over racisme en discriminatie maar zelf niets deden. Terwijl ik kan garanderen dat het grootste gedeelte van de zwarte bevolking in meer of mindere mate te maken heeft gehad met discriminatie. Wij zijn lang weggezet als gekken. Nu zijn er jonge Nederlanders opgestaan - zwart, wit, rood - die hier tegenin gaan. Zolang er wordt gezegd dat het allemaal wel meevalt in Nederland en dat het in Amerika veel erger is, gaan wij door.

Wat er nu gebeurt, is niet alleen emancipatie voor de zwarte gemeenschap maar ook voor niet-witte Nederlanders. Wij gaan aankomend weekend vreedzaam demonstreren tijdens de landelijke intocht van Sinterklaas in Meppel. Daar zul je een mix van mensen zien, niet alleen zwarten. Ik ben blij met witte mensen als Sunny Bergman en Anja Meulenbelt die zich ook voor deze zaak inzetten. Zij kunnen het goed communiceren naar hun eigen omgeving. Alleen moeten niet vanzelfsprekend witte mensen voorop lopen. Zwarte mensen kunnen ook zelf het woord voeren.'

null Beeld David Dylan
Beeld David Dylan

Elma Drayer, columnist voor de Volkskrant:

'Stomtoevallig staat er morgen in Vrij Nederland een groot essay over white privilege dat ik heb geschreven. Ik liep al maanden met dit idee rond want het racismedebat bevalt mij al langer niet. Ik vind dat het gehamer op het zogenoemde white privilege de verschillen alleen maar in stand houdt.

'Waar ik ook moeite mee heb is dat alles één op één uit Amerika wordt gekopieerd. Wij zijn in Nederland vast heel slecht maar met droge ogen beweren dat het hier net zo verschrikkelijk is als daar? Ik heb de Amerikaanse bestseller van Ta-Nehisi Coates, Between the World and Me, gelezen. Hij maakt heel invoelbaar hoe het is om in de VS in een zwart lichaam te zijn geboren. Je kunt dat echt niet met Nederland vergelijken. Maar dat is wel degelijk wat de Quinsy's hier proberen te doen.

'De toon van het debat vind ik ook zo hysterisch. Mij wordt de kleur van mijn huid nagedragen met een gretigheid die ik omgekeerd niet in m'n hoofd zou halen. Heel treurig.

'Om misverstanden te voorkomen: ik heb twee jaar geleden al geschreven dat ik voor het afschaffen van Zwarte Piet ben. Ik heb zelf meegemaakt hoe mensen voor Zwarte Piet werden uitgescholden. Walgelijk. Ik ben ook absoluut voor een taboe - niet een verbod - op racistische, antisemitische en seksistische grappen. Maar het racismedebat gaat nu een kant op waardoor we nog verder van huis zijn. Vrijdag wil ik in mijn column voor de Volkskrant hier meer over schrijven.'

undefined

Elma Drayer Beeld Io Cooman
Elma DrayerBeeld Io Cooman
Meer over